fa تأثیر اندازه روشنه بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در توده های خالص و آمیخته راشستان های حوزه آبخیز رودخانه تجن تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" romans="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">روشنه&shy;ها با تأثیر بر میزان نور داخل جنگل بر خاک و سایر ویژگی&shy;های اکولوژِیکی تأثیرگذار هستند. </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">در این تحقیق تأثیر روشنه&shy;های طبیعی و مصنوعی توده&shy;های آمیخته و خالص راش بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک بررسی شد. بدین منظور تعداد 24 روشنه در تیپ آمیخته و 24 روشنه در تیپ خالص راش در طرح جنگلداری حاجیکلا- تیرانکلی از حوزه آبخیز رودخانه تجن در سال 1394 برداشت شد. روشنه&shy;ها در سه کلاسه روشنه&shy;های کوچک (کمتر از 150 مترمربع)، متوسط (بین 150 تا 350 مترمربع) و بزرگ (350 تا 500 مترمربع) طبقه‌بندی‌شده‌اند. در هر روشنه، تعداد 5 قطعه نمونه بر روی قطرهای روشنه پیاده شد. در داخل هر قطعه نمونه، یک نمونه خاک از عمق 30-0 سانتی&shy;متری برداشت و یک نمونه ترکیبی آماده شد. علاوه بر این، در خارج از هر روشنه یک نمونه شاهد خاک نیز تهیه گردید. نتایج نشان داد که مساحت روشنه بر </span>pH<span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">، </span>EC<span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">، پتاسیم، کربن، نیتروژن و نوع توده بر ماده آلی و نیتروژن اثر معنی&shy;داری داشت </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">(05/0</span>P<<span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">)</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">. همچنین اثرات متقابل روشنه و نوع توده بر نیتروژن، ماده آلی و شن نیز معنی‌دار بود</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"> (05/0</span>P<<span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">)</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">. بیشترین میزان پتاسیم در روشنه&shy;های بزرگ (با مساحت 500-350 مترمربع) در توده راش خالص و کمترین آن در توده&shy;های آمیخته مشاهده شد. همچنین </span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">نتایج تحقیق حاضر</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">نشان</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">داد که با</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">افزایش</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">اندازه</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">حفره</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">میزان</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">کربن، ماده آلی، نیتروژن و پتاسیم</span> <span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">افزایش می&shy;یابد</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">. در روشنه&shy;های حاصل از قطع (مصنوعی)، بالاترین میزان نیتروژن در روشنه&rlm;های بزرگ توده خالص راش مشاهده شد. ماده آلی در روشنه&shy;های بزرگ بیشتر از روشنه&shy;های کوچک بود. همچنین مساحت روشنه و نوع توده تأثیری بر میزان فسفر خاک نداشت؛ بنابراین می&shy;توان گفت که در توده&shy;های آمیخته به&shy;ویژه در روشنه&shy;های بزرگ نسبت به روشنه&shy;های کوچک در توده&shy;های خالص میزان حاصلخیزی خاک بیشتر است.</span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Gaps affect the soil and other ecological features by affecting the amount of light inside the forest. In this study, the effect of natural and artificial gap of mixed and pure stands of <i>Fagus oreintalis</i> on the physical and chemical properties of soil was investigated. For this purpose, 24 trees in the mixed type and 24 trees in the pure beech type were selected in the Hajikola-Tirankoli forestry project from the Tajan river watershed, in 2015. These gaps are classified into three classes: small (less than 150 square meters), medium (between 150 and 350 square meters) and large (350 to 500 square meters). In each gap, 5 plots were made on the diameters. Inside each plot, a soil sample was prepared from a depth of 0-30 cm and a composite sample was prepared. In addition, a control soil sample was also prepared outside each gap. The gap size had a significant effect on pH, EC, potassium, carbon, nitrogen while, the type of stands had significant effects on organic matter and nitrogen (P<0.05). Also, the interaction effects of gap size and stand type had significant effects on nitrogen, organic matter (P<0.05). The highest amount of potassium was observed in large gaps (with an area of ​​350-500) in pure beech stands and the lowest in mixed stands. The results of the present study showed that the amount of carbon, organic matter, nitrogen and potassium increases with the increase of the gap size. In the gaps resulting from cutting (artificial), the highest amount of nitrogen was observed in the large gaps of pure beech mass. There was more organic matter in the large gaps than the small ones. Also, the gap size and the stand type had no effect on the amount of phosphorus in the soil. Therefore, it can be said that in the mixed stands, especially in large gaps, soil fertility is higher than in small gag in pure stand.</span></span></span></div> بهره برداری, جنگل آمیخته, توده خالص, ماده آلی, جنگل های هیرکانی. Harvesting, Mixed forest, pure stand, Organic matter, Hyrcanian forests. 89 100 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-424-2&slc_lang=fa&sid=1 Shirzad Gerayli شیرزاد گرایلی 10031947532846006801 10031947532846006801 No Javad Mirzaei جواد میرزایی 10031947532846006802 10031947532846006802 Yes Mehdi Heidari مهدی حیدری 10031947532846006803 10031947532846006803 No