Wetland Ecobiology

fa ارزیابی مقایسه ‎ای ریسک‌های ‌محیط ‎زیستی، بهداشتی و ایمنی در بازسازی شبکه فاضلاب شهری به روش‌های سنتی و CIPP با رویکرد ویلیام فاین Comparative Risk Assessment of Environmental, Health, and Safety Risks in Urban Sewer Network Rehabilitation Using Traditional and CIPP Methods with William Fine's Approach تخصصي Special پژوهشي Research شبکه‌های فاضلاب شهری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های حیاتی، نقش اساسی در حفظ سلامت عمومی و محیط‌زیست دارند. ترمیم و بازسازی این شبکه‌ها همواره با ریسک‌های متعددی در حوزه‌های محیطزیستی، بهداشتی و ایمنی همراه است. این پژوهش جهت ارزیابی ریسک‌های محیط&lrm;زیستی، بهداشتی و ایمنی استفاده از دو روش سنتی و روش CIPP در سال 1404 انجام شده است. جامعه آماری مورد بررسی شامل کلیه فعالیت‌ها، تجهیزات و عملیات فنی مرتبط با پروژه بازسازی شبکه فاضلاب شهری بود. برای ارزیابی ریسک‌، از تکنیک ویلیام فاین استفاده شد و سطوح ریسک‌ در سه دسته قابل‌قبول، نامطلوب و اضطراری طبقه‌بندی شدند. یافته&lrm;ها نشان داد که در روش‌ سنتی مبتنی بر حفاری باز علاوه بر ایجاد اختلال در تردد شهری، منجر به انتشار آلاینده‌ها، تخریب اکوسیستم و افزایش خطرات ایمنی برای کارکنان می‌شود. در روش CIPP، ریسک‌های ایمنی ناشی از کار با ماشین‌آلات سنگین، ریسک‌های بهداشتی مرتبط با مواجهه کارکنان با فاضلاب و ریسک‌های محیط&lrm;زیستی شامل آلودگی خاک، آب‌وهوا در مقایسه با روش سنتی کاهش می‌یابد. در این پژوهش، تعداد 193 ریسک برای روش سنتی و 208 ریسک برای روش CIPP شناسایی شد. در روش سنتی علت مخاطرات شامل (5/43 %) عامل انسانی، (6/33%) تجهیزاتی و (8/22 %) اجرایی بود. در روش CIPP علت مخاطرات شامل (37%) انسانی، (6/34%) تجهیزاتی و (4/28) اجرایی بوده است. نتایج ارزیابی پس از اعمال اقدامات کنترلی نشان داد که در روش سنتی، ریسک‌های اضطراری از 9/26% به 1/2 % کاهش و موارد قابل‌قبول از 28٪ به 7/63% افزایش یافتند. در روش CIPP، ریسک‌های اضطراری از 9/39% به 5/0% کاهش و موارد قابل‌قبول از 7/8% به 5/75% افزایش پیدا کردند؛ بنابراین روش CIPP در کاهش ریسک‌های ‌محیط&lrm;زیستی، بهداشتی و ایمنی اثربخشی بالاتری نسبت به روش سنتی دارد و می‌تواند به‌عنوان یک رویکرد پایدار جهت بازسازی زیرساخت&lrm;های شهری مورد استفاده قرار گیرد.   Urban sewer networks, as one of the most vital infrastructures, play an essential role in maintaining public health and the environment. The repair and rehabilitation of these networks are consistently accompanied by various risks in the environmental, health, and safety domains. This research was conducted in 2025 to evaluate the environmental, health, and safety risks associated with the use of two methods: traditional and CIPP (Cured-In-Place Pipe). The statistical population under study included all activities, equipment, and technical operations related to the urban sewer network rehabilitation project. The William Fine technique was utilized for risk assessment, and risk levels were categorized into three groups: acceptable, undesirable, and emergency. The findings indicated that the traditional method, based on open-trench excavation, besides disrupting urban traffic, leads to the release of pollutants, ecosystem damage, and increased safety hazards for personnel. In the CIPP method, safety risks from working with heavy machinery, health risks associated with personnel exposure to sewage, and environmental risks including soil, water, and air pollution are reduced compared to the traditional method. In this study, a total of 193 risks were identified for the traditional method and 208 risks for the CIPP method. In the traditional method, the causes of hazards included: human factors (43.5%), equipment (33.6%), and execution (22.8%). In the CIPP method, the causes of hazards included: human factors (37%), equipment (34.6%), and execution (28.4%). The results of the assessment after implementing control measures showed that in the traditional method, emergency risks decreased from 26.9% to 2.1%, and acceptable cases increased from 28% to 63.7%. In the CIPP method, emergency risks decreased from 39.9% to 0.5%, and acceptable cases increased from 8.7% to 75.5%. Therefore, the CIPP method demonstrates higher effectiveness than the traditional method in reducing environmental, health, and safety risks and can be used as a sustainable approach for urban infrastructure rehabilitation.   بازسازی شبکه فاضلاب, ارزیابی ریسک, روش‌ سنتی, روش CIPP Sewer Network Rehabilitation, Risk Assessment, Traditional Method, CIPP Method. 36 52 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-160-2&slc_lang=fa&sid=1 Forouzan Farrokhian فروزان فرخیان foroz.farrokhian@iau.ac.ir 10031947532846007049 10031947532846007049 Yes Bahman Zolfagharifar بهمن ذوالفقاری فر bahman.zolfagharifari@iau.ac.ir 10031947532846007050 10031947532846007050 No