Wetland Ecobiology

fa واکاوی اولویت‌بندی مناطق لایروبی خور بساتین در پارک ملی-دریایی نایبند خلیج فارس Analyzing the Prioritization of Dredging Areas in Bosatin Creek of the Nayband National Marine Park, Persian Gulf تخصصي Special پژوهشي Research اکوسیستم‌های ساحلی–دریایی، به‌ویژه جنگل‌های مانگرو، از ارکان اصلی پایداری محیط‌زیست، ذخیره کربن، حفاظت ساحلی و معیشت جوامع محلی به‌شمار می‌روند. با این حال، رسوب‌گذاری بیش ‌از حد ناشی از مداخلات انسانی و اختلال در رژیم‌های هیدرودینامیکی، تهدیدی جدی برای تداوم عملکرد این اکوسیستم‌ها محسوب می‌شود. تالاب نایبند در جنوب ایران، به‌ویژه خور بساتین، طی دو دهه اخیر با تشدید رسوب‌گذاری و کاهش محسوس پوشش جنگل‌های حرا مواجه بوده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی و اولویت‌بندی مناطق بهینه لایروبی در خور بساتین به‌منظور حفاظت و احیای جنگل‌های مانگرو انجام شد. این مطالعه به‌صورت پژوهش ترکیبی متوالی کیفی–کمی طراحی گردید. در فاز کیفی، با مرور نظام‌مند پیشینه پژوهش و انجام مصاحبه با خبرگان، معیارها و شاخص‌های مؤثر استخراج و در قالب یک درخت تصمیم ساختاربندی شد. در فاز کمی، به‌منظور وزن‌دهی و اولویت‌بندی معیارها و گزینه‌های لایروبی، از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و مقایسه‌های زوجی بهره گرفته شد. نتایج نشان داد معیارهای جریان جزر و مدی، جریان آب و حجم رسوب‌گذاری، بیشترین اهمیت را در تعیین نقاط بهینه لایروبی دارند. بر اساس سنتز نهایی معیارها، از میان شش نقطه بررسی شده، نقاط ۳ (0/245836)، ۵ (0/228598) و ۴ (0/181904) به ترتیب بالاترین اولویت را داشتند، در حالی‌که نقطه ۱ کمترین اولویت را داشت. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی علمی برای تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی اجرایی و مدیریت پایدار تالاب نایبند مورد استفاده قرار گیرد. شایان ذکر است که این مطالعه در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ انجام شده است.   Coastal–marine ecosystems, particularly mangrove forests, are among the main pillars of environmental sustainability, carbon sequestration, coastal protection, and the livelihoods of local communities. However, excessive sedimentation caused by human interventions and disturbances in hydrodynamic regimes poses a serious threat to the continuity of their ecological functions. The Nayband Wetland in southern Iran, especially the Bosatin Creek, has experienced intensified sedimentation and a significant decline in mangrove cover over the past two decades. The present study aimed to analyze and prioritize optimal dredging areas in the Bosatin Creek in order to protect and restore mangrove forests. This research was designed as a sequential mixed-methods (qualitative–quantitative) study. In the qualitative phase, effective criteria and indicators were identified through a systematic literature review and expert interviews and were structured into a decision tree. In the quantitative phase, the Analytical Hierarchy Process (AHP) and pairwise comparisons were applied to weight and prioritize the dredging criteria and alternatives. The results indicated that tidal flow, water current, and sedimentation volume were the most influential criteria in determining optimal dredging locations. Based on the final synthesis of criteria, among the six investigated points, points 3 (0.245836), 5 (0.228598), and 4 (0.181904) received the highest priorities, respectively, while point 1 had the lowest priority. The findings of this study provide a scientific basis for decision-making, executive planning, and sustainable management of the Nayband Wetland. It should be noted that this study was conducted during the years 2023 and 2024.   آنالیز سلسله مراتبی (AHP), اکوسیستم‌های ساحلی, جنگل‌های حرا, تالاب نایبند, خلیج فارس, مدیریت پایدار. Analytical Hierarchy Process (AHP), Coastal Ecosystems, Mangrove Forests, Nayband Wetland, Persian Gulf, Sustainable Management. 38 55 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-788-1&slc_lang=fa&sid=1 Shobeir Karami شبیر کرمی s.karami@pgu.ac.ir 10031947532846007123 10031947532846007123 Yes Persian Gulf University دانشگاه خلیج فارس Saeid Zarei علی دیندارلو dindarlo@pgu.ac.ir 10031947532846007124 10031947532846007124 No Persian Gulf University دانشگاه خلیج فارس Ali Dindarlou سعید زارعی szarei@pgu.ac.ir 10031947532846007125 10031947532846007125 No Persian Gulf University دانشگاه خلیج فارس Hossein Moein حسین معین 10031947532846007126 10031947532846007126 No