Wetland Ecobiology

fa ارزیابی وضعیت کیفی و سلامت اکولوژیکی رودخانه تلار در حوضه سوادکوه بر اساس شاخص IRWQIsc Environmental Assessment of the Talar River in Savadkuh, Mazandaran Province, Using the IRWQI Water Quality Index تخصصي Special پژوهشي Research تعیین کیفیت و ارزیابی محیطی آب‌های سطحی برای مصارف مختلف از اهمیت بالایی برخوردار است. شناسایی نقاط آلوده و آلاینده‌های هر منطقه، مدیریت بهینه منابع آبی را امکان‌پذیر می‌سازد. هدف از این پژوهش، ارزیابی محیطی رودخانه تلار در سوادکوه از محدوده ورسک تا انتهای شهرستان سوادکوه شمالی بود. در این مطالعه توصیفی- تحلیلی، در طول 4 ماه (شهریور، مهر، آبان و آذر 1402)، تعداد 28 نمونه آب از 7 ایستگاه نمونه‌برداری جمع‌آوری شد. 14 پارامتر فیزیکوشیمیایی و میکروبی شامل Ec، pH، PO₄، NO₃، NH₄، COD، BOD، DO، دما، TDS، کدورت، سختی کل، کلیفرم مدفوعی و کلیفرم کل در هر ایستگاه مورد سنجش قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از شاخص کیفیت آب سطحی ایران (IRWQIsc) و نرم‌افزار Excel  تجزیه و تحلیل شدند و موقعیت ایستگاه‌ها با نرم‌افزار GIS مکانیابی گردید. بر اساس محاسبات شاخص کیفی، وضعیت رودخانه در ایستگاه بالادست (ورسک) در رده متوسط (با امتیاز 45/8) و در سایر ایستگاه‌های میانی و پایین‌ دست (دوآب، پل سفید، آزادمهر، شیرگاه، چالی و منگل) در رده نسبتاً بد (با امتیازی بین 39/2 تا 43/6) قرار گرفت. میانگین کلی شاخص کیفیت آب در رودخانه تلار 41/78 و در رده نسبتاً بد ارزیابی شد. تحلیل پارامترها نشان داد که مقادیر بالای کدورت (ناشی از فعالیت معادن شن و ماسه) و آلودگی میکروبی (ناشی از تخلیه فاضلاب‌های خانگی و روستایی) مهم‌ترین عوامل کاهش کیفیت آب این رودخانه هستند. نتایج این تحقیق حاکی از تأثیر شدید فعالیت‌های انسانی بر تخریب تدریجی کیفیت آب در مسیر جریان رودخانه است و لزوم اتخاذ اقدامات مدیریتی فوری از جمله کنترل فعالیت معادن، ساماندهی دفع فاضلاب و پایش مستمر را آشکار می‌سازد. Determining the quality and conducting environmental assessments of surface waters is of high importance for various uses. Identifying polluted points and pollutants in each region enables optimal management of water resources. The objective of this research was the environmental assessment of the Talar River in Savadkuh, from the Veresk area to the end of North Savadkuh County. In this descriptive-analytical study, over four months (September, October, November, December 2023), 28 water samples were collected from 7 sampling stations. Fourteen physicochemical and microbial parameters including DO, BOD, COD, NH₄, NO₃, PO₄, pH, EC, temperature, TDS, turbidity, total hardness, fecal coliform, and total coliform were measured at each station. The data were analyzed using the Iranian Surface Water Quality Index (IRWQIsc) and Excel software, and the station locations were mapped using GIS software. Based on the quality index calculations, the river's status at the upstream station (Veresk) was in the "moderate" category (with a score of 45.8), while at other midstream and downstream stations (Doab, Polsefid, Azadmehr, Shirgah, Chali, and Mangal) it was in the "relatively poor" category (with scores between 39.2 and 43.6). The overall average water quality index for the Talar River was 41.78, assessed as "relatively poor." Parameter analysis revealed that high levels of turbidity (resulting from sand and gravel mining activities) and microbial pollution (resulting from the discharge of domestic and rural wastewater) were the most important factors reducing the water quality of this river. The results of this research indicate the severe impact of human activities on the gradual degradation of water quality along the river's course and reveal the necessity of adopting immediate management measures including controlling mining activities, organizing wastewater disposal, and continuous monitoring. شاخص کیفی آب, رودخانه تلار, ارزیابی محیطی, آلودگی آب, شاخص IRWQIsc Water Quality Index, Talar River, Environmental Assessment, Water Pollution, IRWQIsc Index. 28 34 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-792-1&slc_lang=fa&sid=1 Mansoureh Gholami منصوره غلامی GHOLAMI62@YAHOO.COM 10031947532846007185 10031947532846007185 Yes Islamic Azad University, Central Tehran Branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی Atena Merrikh آتنا مریخ 10031947532846007186 10031947532846007186 No Islamic Azad University Savadkooh branch دانشگاه آزاد واحد سوادکوه Maysam Razavi میثم رضوی هتکه لویه 10031947532846007187 10031947532846007187 No Islamic Azad University Savadkooh branch دانشگاه آزاد واحد سوادکوه Alireza Mobarhan fard علیرضا مبرهن فرد dr.mobarhan@gmail.com 10031947532846007188 10031947532846007188 No Sanandaj Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج