Wetland Ecobiology

fa بررسی فلزات سنگین و ترکیبات آروماتیک چندحلقه ای در پرنده آبزی ماهی خورک ابلق (Ceryle rudis) منطقه نفت و گاز آغاجاری در استان خوزستان Investigation of the accumulation of heavy metals and polycyclic aromatic hydrocarbons in tissues of the Cerylerudis as an indicator of environmental pollution in the operational area ofAghajari Oil and Gas Exploitation Company تخصصي Special پژوهشي Research فرآیند نفت، از استخراج تا مصرف، همواره با تولید آلاینده‌های محیط زیستی همراه است که از جمله آن‌ها می‌توان به فلزات سنگین و ترکیبات آروماتیک چندحلقه‌ای اشاره کرد. این مطالعه با هدف بررسی تجمع فلزات سنگین و هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای در بافت‌های کبد، کلیه، پر دم و سنگدان ماهی خورک ابلق به‌عنوان یکی از پرندگان شاخص آبزی در منطقه عملیاتی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری در سال ۱۴۰۲ انجام شد. نتایج نشان داد که بالاترین غلظت فلزات کادمیوم، سرب، نیکل، کروم و جیوه در کبد به ترتیب 0.61 ± 0.05، 2.06 ± 0.12، 2.28 ± 0.18، 3.10 ± 0.25 و 0.24 ± 0.02 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن خشک اندازه‌گیری شد. کلیه نیز دومین اندام تجمع‌دهنده این فلزات بود، با مقادیر به ترتیب 0.40 ± 0.03، 1.54 ± 0.10، 0.85 ± 0.07، 1.90 ± 0.15 و 0.18 ± 0.01 میلی‌گرم بر کیلوگرم، در حالی که میزان فلزات در سنگدان بسیار ناچیز و کمتر از حد تشخیص آزمایشگاهی گزارش شد. در مقابل، بیشترین میزان سرب در پر دم با مقدار 52.10 ± 1.50 میلی‌گرم بر کیلوگرم مشاهده شد، که نشان‌دهنده نقش پرها در دفع برخی آلاینده‌ها است. بررسی تجمع ترکیبات آروماتیک چندحلقه‌ای نشان داد بیشترین مقادیر در کبد و کلیه مشاهده شد، به‌طوری‌که مجموع غلظت PAHها در کبد 42.5 و در کلیه 21 نانوگرم بر گرم وزن خشک بود. پر دم و سنگدان میزان بسیار کمتری از این ترکیبات را نشان دادند. ترکیبات با وزن مولکولی بالا مانند بنزوپایرن (15.6 ± 0.9 ng/g)، بنزوفلوئورانتن (13.2 ± 0.8 ng/g)، کریسن (14.7 ± 0.9 ng/g) و دی‌بنزوآنتراسن (18.4 ± 1.0 ng/g) بیشترین تجمع را در کبد و کلیه داشتند، در حالی که ترکیبات با وزن مولکولی پایین‌تر مانند نفتالن (5.2 ± 0.3 ng/g)، آکینافتیلن (3.8 ± 0.2 ng/g) و آسنافتن (4.1 ± 0.3 ng/g) مقادیر کمتری را نشان دادند.   Oil-related processes, from extraction to consumption, are inevitably associated with the release of environmental pollutants, including heavy metals and polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs). This study aimed to investigate the accumulation of heavy metals and PAHs in the liver, kidney, tail feathers, and gizzard of Ceryle rudis as an indicator aquatic bird in the operational area of Aghajari Oil and Gas Company in 2023. Heavy metal concentrations were measured using a PerkinElmer NexION 300X induction plasma device, and polycyclic aromatic compounds were measured using an Agilent 7890A/5975C gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS) device. The results indicated that the highest concentrations of Cd, Pb, Ni, Cr, and Hg were detected in the liver, with values of 0.61±0.05, 2.06±0.12, 2.28±0.18, 3.10±0.25 and 0.24±0.02 mg kg-1 dry weight, respectively. The kidney was the second organ with significant accumulation, whereas the levels in the gizzard were negligible and below the detection limit. In contrast, lead accumulation was highest in the tail feathers (52.10±1.50 mg kg-1), indicating the role of feathers in excreting certain pollutants. The analysis of PAHs revealed that the liver and kidney contained the highest concentrations, with total PAH levels of 42.5 and 21 ng g-1 dry weight, respectively. Tail feathers and gizzard contained minimal amounts. High molecular weight PAHs, including benzo[a]pyrene (15.6± 0.9 ng g-1), benzo[a]fluoranthene (13.2±0.8 ng g-1), chrysene (14.7±0.9 ng g-1), and dibenzo[a,h]anthracene (18.4±1.0 ng g-1), exhibited the greatest accumulation in the liver and kidney, whereas low molecular weight PAHs such as naphthalene (5.2±0.3 ng g-1), acenaphthylene (3.8±0.2 ng g-1), and acenaphthene (4.1±0.3 ng/g) were detected at lower levels. These findings highlight the potential of Ceryle rudis as a bioindicator for monitoring environmental contamination by heavy metals and PAHs in oil-producing regions. The findings of this study indicate that the eelpout can be used as an effective bioindicator for heavy metals and aromatic compounds in aquatic environments.   فلزات سنگین, ترکیبات آروماتیک چندحلقه‌ای, ماهی خورک ابلق, شاخص زیستی, آلودگی محیط زیست Heavy metals, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), Ceryle rudis, Bioindicator, Environmental pollution. 46 55 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-467-3&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Tayebi مهدی طیبی mehdi.tayebi3346@iau.ac.ir 10031947532846007246 10031947532846007246 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Maryam Mohammadi Rouzbahani مریم محمدی روزبهانی Mmohammadiroozbahani@yahoo.com 10031947532846007247 10031947532846007247 Yes Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Mahboubeh Cheraghi محبوبه چراغی mahboobeh_cheraghi_env@iau.ac.ir 10031947532846007248 10031947532846007248 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Soolmaz Dashti سولماز دشتی Soolmazdashti@iau.ac.ir 10031947532846007249 10031947532846007249 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Roshna Behbash روشنا بهباش behbash@iau.ac.ir 10031947532846007250 10031947532846007250 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.