Wetland Ecobiology

fa مطالعه شاخص مطلوبیت زیستگاه و عوامل محیطی کلیدی اثرگذار بر الگوی پراکندگی سیاه ماهی رازی (Capoeta razii) در رودخانه نکارود استان مازندران Study on the habitat suitability index and the key environmental factors affecting distribution of Capoeta razii Jouladeh-Roudbar, Eagderi, Ghanavi and Doadrio, 2017 in Nekarood river-Mazandaran province تخصصي Special پژوهشي Research این پژوهش با هدف تعیین شاخص مطلوبیت زیستگاه و متغیرهای محیطی کلیدی اثر گذار بر پراکنش سیاه‌ماهی رازی (Capoeta razii) در رودخانه نکارود در اواسط فصل پاییز و اواخر دی ماه سال 1402 انجام شد. نمونه‌برداری از ماهی توسط الکتروشوکر و اندازه گیری پارامترهای آب شامل درجه حرارت، شوری، ضریب هدایت الکتریکی، اکسیژن محلول، و پارامترهای هیدرولوژیکی رودخانه شامل عمق، عرض، قطر سنگ بستر، سرعت جریان آب و ارتفاع از سطح دریا در ۱۵ ایستگاه انجام شد. به‌منظور تعیین دامنه بهینه پارامترهای زیستگاهی و محاسبه شاخص مطلوبیت زیستگاه، از نرم‌افزار HABSEL استفاده شد. در مجموع 250 عدد سیاهماهی از 11 ایستگاه صید شد. ایستگاه 10 با 81 عدد سیاهماهی بیشترین فراوانی را داشت و در ایستگاههای 11، 13، 14 و 15 هیچ نمونه ماهی صید نشد. تجزیه و تحلیل روابط همبستگی حاکی از رابطه معکوس و معنیداری میان فراوانی این گونه با عمق و عرض رودخانه بود (p<0.05). براساس نتایج شاخص مطلوبیت زیستگاه (HSI)، سیاه‌ماهی بیشترین مطلوبیت زیستگاهی را در مکانهایی که سرعت جریان 6/0تا 75/0 متر بر ثانیه، عمق 40 تا 75 سانتی‌متر، عرض رودخانه 2 تا 5/4 متر، ضریب هدایت الکتریکی 400 تا 540 میکروزیمنس بر سانتی‌متر، شوری 2 تا 5/2 میلی گرم بر لیتر، اکسیژن محلول 10 تا 5/12 میلی‌گرم بر لیتر، دمای 14 تا 17 درجه سانتی‌گراد، بستر قلوه‌سنگی با اندازه 8 تا 12 سانتیمتر، ارتفاع 0 تا 50 متر از سطح دریا که با درختچه و بوتهزار پوشیده شده، نشان داد. مقدار شاخص مطلوبیت زیستگاه در ایستگاه‌های مورد مطالعه بین 0 تا 85/0 متغیر بود که بیانگر مناسب بودن بخش‌هایی از رودخانه نکارود برای زیست این گونه است. نتایج این پژوهش نشان داد که مطلوبیت زیستگاه سیاه ماهی در رودخانه نکارود در واقع حاصل هم‌افزایی دقیق بین عوامل هیدرولوژیکی مانند عمق، عرض و سرعت جریان آب و پارامترهای فیزیکوشیمیایی شامل دما و اکسیژن محلول است.   This investigation aimed to determine the habitat suitability index and the key environmental factors affecting the distribution of Capoeta razii in the Nekarood River during the mid-autumn until late January in 2023. Fish sampling was conducted by electrofishing, and water parameters, including temperature, salinity, electrical conductivity, dissolved oxygen, and hydrological parameters like depth, width, bed-rock dimater, velocity, and altitude, were measured in 15 sites. To determine the optimum range of habitat parameters and to calculate the habitat suitability index, HABSEL software was used. 250 fish samples were collected from 11 sites. The largest abundance of fish samples was recorded in site 10 (81 individuals), and no fish sample was found in sites 11, 13, 14, and 15. The correlation analysis showed a reverse and significant correlation between fish abundance with depth and width of the river (p<0.05). Based on HIS results, the fish showed its most habitat suitability where the water flow velocity ranges between 0.6 to 0.75 m/s, depth of 40 to 75 cm, river width of 2 to 4.5 m, electrical conductivity of 400 to 540 μS/cm, salinity of 2 to 2.5 mg/l, dissolved oxygen of 10 to 12.5 mg/l, temperature of 14 to 17 °C, bedrock of 8 to 12 cm, altitude of 0 to 50 m, which are covered by shrubbery and bush. HIS ranged from 0 to 0.85 across the studied sites, indicating that some parts of the river are suitable for this fish's habitat. Findings of this investigation indicated that the habitat suitability of the fish in the Nekarood river results from a precise synergy between hydrological factors such as depth, width, and water flow velocity, and physicochemical parameters including temperature and dissolved oxygen.       سیاه ماهی رازی, پارامترهای محیطی, شاخص مطلوبیت زیستگاه Capoeta razii, environmental parameters, Habitat suitability index 0 0 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-783-3&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Alireza Mirhashemi سیدعلیرضا میرهاشمی رستمی ali5304zistshenas94@gmail.com 10031947532846007487 10031947532846007487 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Sarah Haghparast سارا حق پرست sarah_haghparast@yahoo.com 10031947532846007488 10031947532846007488 Yes Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hossein Rahmani حسین رحمانی shemaya1975@yahoo.com 10031947532846007489 10031947532846007489 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hadi Raeisi هادی رییسی raeisi_hadi@yahoo.com 10031947532846007490 10031947532846007490 No Gonbad Kavoos University دانشگاه گنبد کاووس