fa پاسخ هیدرولوژیکی حوضه سد دز به تغییر اقلیم و کاربری اراضی تحت سناریوهای CMIP6 با استفاده از مدل SWAT تخصصي Special پژوهشي Research این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات همزمان تغییر اقلیم و تغییر کاربری اراضی بر مؤلفه‌های هیدرواقلیمی حوضه آبریز سد دز، با بهره‌گیری از مدل نیمه‌توزیعی SWAT، داده‌های اقلیمی CMIP6، ریزمقیاس‌نمایی LARS-WG، تحلیل سنجش‌از‌دور و تلفیق با مدل HEC-HMS انجام شد. حوضه دز به دلیل اقلیم نیمه‌خشک، توپوگرافی کوهستانی، وابستگی به ذوب برف و نقش راهبردی در تأمین آب و تولید برق‌آبی، از حساسیت بالایی نسبت به تغییرات محیطی برخوردار است. نتایج واسنجی و اعتبارسنجی نشان دادند که SWAT توانایی مناسبی در بازسازی جریان و رسوب دارد. بر اساس سناریوهای اقلیمی، افزایش دمای حداقل و حداکثر در تمام سناریوها پیش‌بینی شد که در سناریوی SSP5-8.5 بیشترین مقدار را داشت و همراه با کاهش نسبی بارش، موجب کاهش رواناب سالانه، افت جریان پایه، افزایش تبخیر و تعرق و جابه‌جایی زمان اوج رواناب به ماه‌های سردتر شد. از سوی دیگر، سناریوی تغییر کاربری اراضی با افزایش اراضی کشاورزی دیم و بایر و کاهش پوشش‌های جنگلی و مرتعی، افزایش 54.5 درصدی رواناب سطحی، کاهش 17 درصدی تغذیه آبخوان و کاهش 19 درصدی جریان پایه را نشان داد. تحلیل NDWI و ارزیابی فضایی نیز بر حساسیت بیشتر نواحی شمالی و غربی حوضه نسبت به تولید رواناب و سیلاب دلالت داشت. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که حوضه سد دز با چالش همزمان سیلاب‌های فرین و کم‌آبی فصلی مواجه خواهد بود و مدیریت آن مستلزم حفاظت پوشش گیاهی، آبخیزداری و بهره‌برداری تطبیقی از مخزن است. This study aimed to evaluate the simultaneous effects of climate change and land use change on the hydroclimatic components of the Dez Dam catchment area, using the semi-distributed SWAT model, CMIP6 climate data, LARS-WG downscaling, remote sensing analysis, and integration with the HEC-HMS model. The Dez basin is highly sensitive to environmental changes due to its semi-arid climate, mountainous topography, dependence on snowmelt, and strategic role in water supply and hydroelectric power generation. The calibration and validation results showed that SWAT has a good ability to reconstruct flow and sediment. Based on the climate scenarios, an increase in minimum and maximum temperatures was predicted in all scenarios, which was the highest in the SSP5-8.5 scenario, and along with a relative decrease in precipitation, it caused a decrease in annual runoff, a decrease in base flow, an increase in evapotranspiration, and a shift in the time of peak runoff to colder months. On the other hand, the land use change scenario with an increase in dryland and barren agricultural lands and a decrease in forest and rangeland covers showed a 54.5% increase in surface runoff, a 17% decrease in aquifer recharge, and a 19% decrease in base flow. NDWI analysis and spatial assessment also indicated a greater sensitivity of the northern and western areas of the basin to runoff and flood generation. Overall, the findings indicate that the Dez Dam basin will face the simultaneous challenge of flash floods and seasonal water shortages, and its management requires vegetation protection, watershed management, and adaptive reservoir exploitation. SWAT؛ CMIP6؛ سد دز؛ تغییر اقلیم, کاربری اراضی SWAT, CMIP6, Dez Dam, Climate Change, Land Use 0 0 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-609-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Nikbakht Shahbazi علیرضا نیکبخت شهبازی nikbakhta@gmail.com 10031947532846007509 10031947532846007509 Yes Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز seyyed mohammad bagher mosavi سید محمد باقر موسوی minews@ymail.com 10031947532846007510 10031947532846007510 No Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز Hossein Fathian حسین فتحیان fathian.h58@gmail.com 10031947532846007511 10031947532846007511 No Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز Aslan Egdarnezhed اصلان اگدرنژاد a_eigder@ymail.com 10031947532846007512 10031947532846007512 No Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز