fa بررسی کیفیت شیمیایی آب رودخانه گرگر بوسیله روش‌های گرافیکی و تحلیل آماری چند متغیره تخصصي Special پژوهشي Research در اکثر مناطق رودخانه‌ها به‌عنوان مجاری طبیعی در انتقال پساب‌ها و فاضلاب‌های تولید شده عمل می‌نمایند بنابراین بررسی کیفی آب رودخانه‌ها حایز اهمیت می‌باشد. در مطالعه انجام پذیرفته، آنالیز کیفی آب براساس داده‌های موجود در ایستگاه‌های شوشتر و بندقیر واقع در رودخانه گرگر استان خوزستان برای سال‌های آبی 1372 تا 1392 با ترسیم نمودارهای پایپر و ویلاکس و محاسبه سدیم کربنات باقی‌مانده (RSC) و درصد سدیم صورت پذیرفت و برای تعیین روند در داده‌ها از آزمون من-کندال استفاده شد. برای بررسی ساختار همبستگی و ارتباط میان متغیرها از روش آنالیز مؤلفه‌های اصلی (PCA) استفاده شد. نتایج نشان داد که آب رودخانه گرگر مربوط به تیپ آب‌های شور بوده و به سمت کلریده میل می‌کند هم‌چنین بررسی کیفیت آب رودخانه براساس میزان RSC و درصد سدیم نشان داد که از نظر میزان RSC کیفیت آب در هر دو ایستگاه برای کشاورزی مناسب است و از نظر درصد سدیم کیفیت آب رودخانه در ایستگاه شوشتر مناسب و در ایستگاه بندقیر نامناسب برای کشاورزی می‌باشد. بررسی روند پارامترهای کیفی نشان داد که پارامترهای باقی‌مانده املاح، هدایت الکتریکی، بی‌کربنات، کلر، کلسیم، دارای روند صعودی و معنی‌دار و پارامترهای اسیدیته و دبی جریان نیز دارای روند نزولی و معنی‌دار در سطح 99 درصد می‌باشند و در طول مسیر رودخانه به‌دلیل ورود آلاینده‌ها به داخل رودخانه از کیفیت آب رودخانه برای کشاورزی کاسته می‌شود. هم‌چنین نتایج PCA نشان داد مهم‌ترین پارامترهای کیفیت آب در رودخانه گرگر، پارامترهای SAR، SO₄ و HCO₃ میباشند که با توجه به نوع کاربری اراضی منطقه مورد مطالعه، که شهری کشاورزی می‌باشد، بیانگر این مهم بود که استفاده از مواد حاصل‌خیز کننده و کودهای در کشاورزی و هم‌چنین ورود فاضلاب شهری شوشتر به رودخانه گرگر سبب تعیین این سه عمل به‌عنوان مهم‌ترین پارامترها در تعیین کیفیت آب این رودخانه شده است. In most regions, rivers are not only a supplier of various uses of water, but they acts as the natural channels of transmission wastewater and sewage produced, So checking the quality of river water is important. The present study done based on analysis of water quality data at Shooshtar and Bandeqir stations located in Gargar river among 2002 to 2012 in Khuzestan province by drawing diagrams Piper and Wilcox, calculated residual sodium carbonate (RSC), the percentage of sodium occurred, and conducted to determine the trend in the data which has been used by Mann Kendall. To examine the correlation structure and the relationship between variables, method of principal component analysis (PCA) used. The results showed that the water of Gargar was kind of brackish water and it is heading to chloride. In addition, check the water quality of rivers based on RSC and Percent sodium indicated terms of theRSC water quality of stations in both is suitable for agriculture and the percentage of sodium water quality in Shushtar Station is appropriate and in Bndeghir station is unsuitable for agriculture. Study of trend quality parameters indicated Parameters Residual salts, electrical conductivity, bicarbonate, chloride and calcium have a significant ascending trend and Parameters, pH and flow rate have decreased significantly at the 99% level and along the river due to the entry of pollutants into the river and leads to reduce the water quality. In addition, The PCA results indicated the most important water quality parameters in the river Gargari, Parameters are SAR, SO4 and HCO3. baised on land use which is urban, and agriculture. Suggest that the use of fertilizer and agricultural fertilizers and sewage entering the River Shushtar Gargar, determining the cause the most three important parameters in determining the cause as the most important parameter in determining the water quality of the river. آنالیز کیفی, پایپر, ویلکاکس, روندیابی, PCA. Qualitative analysis, Piper, Wilcox, routing, PCA 19 33 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-108-4&slc_lang=fa&sid=1 Sanaz Shokri ساناز شکری sanaz.shokri66@yahoo.com 10031947532846001200 10031947532846001200 Yes Abdul Rahim Hooshmand عبدالرحیم هوشمند 10031947532846001201 10031947532846001201 No Hadi Moazed هادی معاضد 10031947532846001202 10031947532846001202 No