fa استفاده از ماهیان کیلکای معمولی (Clupeonella cultiventris caspia) وآلوزا (Alosa caspia) به‌عنوان شاخص زیستی آلودگی فلزات در جنوب دریای خزر تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">ماهیان بخشی از ذخایر باارزش زیستی دریای خزر محسوب شده و نقش مهمی در تأمین غذای انسان&shy;ها بالأخص جوامع بومی و محلی دارند. طی سالیان اخیر فعالیت&shy;های طبیعی و انسان‌ساخت توانسته بخش زیادی از آلاینده&shy;های فلزات سنگین را وارد این اکوسیستم آبی نماید. این آلاینده‌ها قادرند که به&shy;تدریج توسط آبزیان جذب و در پیکره زنجیره غذایی بالا روند. تحقیق حاضر غلظت فلزات آرسنیک و آهن را در بافت&shy;های عضله و پوست ماهی کیلکای معمولی (<em><span dir="LTR">Clupeonella cultiventris caspia</span></em>) (50<span dir="LTR">n</span><span dir="LTR">=</span>) و آلوزا (<em><span dir="LTR">Alosa caspia</span></em>) (17<span dir="LTR">n</span><span dir="LTR">=</span>) به&shy; علت اهمیت در تغذیه انسان و لزوم اطمینان از سلامت آن در سواحل جنوبی دریای خزر موردبررسی قرار داده است. نمونه&shy;های ماهی به روش هضم اسیدی آماده‌سازی شده و سپس غلظت فلزات موردمطالعه با استفاده از دستگاه جذب اتمی مدل &nbsp;<span dir="LTR">Scientific Equipment GBS</span> قرائت شد. نتایج نشان داد که میانگین غلظت فلزات آرسنیک و آهن بین بافت&shy;های عضله و پوست دو گونه موردمطالعه اختلاف معنی&shy;داری را با یکدیگر داشته&shy;اند (05/0<span dir="LTR">P</span><span dir="LTR"><</span>). همچنین نتایج نشان داد که غلظت فلزات آرسنیک و آهن بین بافت&shy;های متناظر گونه&shy;های کیلکای معمولی و آلوزا اختلاف معنی&shy;داری را با یکدیگر داشت (05/0<span dir="LTR">p</span><span dir="LTR"><</span>). نتایج حاصل از آزمون همبستگی پیرسون نشان داد هیچ&shy;گونه همبستگی معنی&shy;داری میان آرسنیک و آهن در بافت عضله و همچنین پوست ماهی&shy;های کیلکای معمولی آلوزا وجود نداشت (05/0<span dir="LTR">p</span><span dir="LTR">></span>). از مقایسه نتایج به‌دست‌آمده با استانداردهای ارائه‌شده جهانی مشخص گردید که غلظت فلزات آرسنیک و آهن در عضله و پوست ماهیان پایین<span dir="LTR">&shy;</span>تر از استانداردهای جهانی بود.</p> Fish is a part of Caspian Sea biological resources that plays valuable and important role in supplying food for humans, especially indigenous and local communities. In recent years, natural and anthropogenic activities added much of heavy metals into the aquatic ecosystem. These contaminants are able to attract the aquatic food chain. This study investigated the concentrations of arsenic and iron in the muscle and skin tissues of common kilka (Clupeonella cultiventris caspia) (50n =) and Luza (Alosa caspia) (17n =) sewage because of the importance in human nutrition and the need to ensure health in the southern shores of the Caspian Sea is studied. Fish samples collected and goal tissues were digested by acid and then metal concentrations studied using atomic absorption (Scientific Equipment GBS model). Results showed that the mean concentration of arsenic and iron between muscle and skin tissues of two studied species had significant differences with each other (05 / 0P <). The results showed that concentrations of arsenic and iron in Luza had significant difference between tissues of common kilka species (05 / 0p <). The results of Pearson correlation test showed no significant correlation between arsenic and iron in muscle tissue and the skin of Luza and common kilka (05 / 0p>). Compare the results with the international standards, presernted that arsenic and iron concentrations in fish muscle and skin were lower than international standards. آرسنیک, آلوزا, آهن, دریای خزر, کیلکای معمولی. Arsenic, Aluza, Iron, Caspian Sea, Common kilka. 5 14 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-94-3&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Pourkhabaz علیرضا پورخباز 10031947532846002729 10031947532846002729 Yes دانشگاه بیرجند ، بیرجند Marzieh Khosravy مرضیه خسروی 10031947532846002730 10031947532846002730 No دانشگاه بیرجند ، بیرجند Mehdi Hasznpour مهدی حسن پور 10031947532846002731 10031947532846002731 No سازمان حفاظت محیط‌زیست، گرگان