fa شناسایی و بررسی پرندگان در زیستگاه‌های خرد پارک ملی تالاب بوجاق تخصصي Special پژوهشي Research مناطق حساس زیستی ـ دریایی به دلیل برخورداری از ویژگی‌های خاص اکولوژیکی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی به عنوان مناطق مورد توجه از لحاظ مدیریت زیستی قرار گرفته‌اند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی تعداد و تنوع گونه‌ای پرندگان آبزی و کنار آبزی و همچنین پراکنش آن ها در پارک ملی تالاب بوجاق و حد فاصل سال های 88-1384 صورت گرفته است. بر این اساس، محدوده مورد مطالعه به 33 سلول یا واحد ارزیابی 500 هکتاری (شبکه‌های 2/2 × 2/2 کیلومتر) تقسیم گردیده و پس از بازدیدهای صحرایی و تفسیر داده‌های تصویری (ماهواره و هوایی)، ویژگی‌های هر سلول در چارچوب معیارهای منتخب به تفکیک مورد بررسی قرار گرفتند و سپس لایه‌های اطلاعاتی در محیط GIS تحلیل گردیدند. پس از انتخاب یک معیار اصلی و پنج معیار فرعی، با اتخاذ شیوه نمره‌دهی (وزن‌گذاری) معیارها ارزش کمی پیدا کردند. نتایج مطالعات صورت گرفته حاکی از آن است که 58/57 درصد واحدهای مطالعاتی دارای جمعیت کمتر از هزار قطعه بوده و نیز 33/33 درصد واحدها فاقد تنوع گونه‌ای بوده و 39/39 درصد واحدها دارای 3 گونه در خطر تهدید و یا جمعیت کم می‌باشند که این مورد با معیارهای جهانی اختلاف قابل ملاحظه‌ای دارد. در مجموع 153 گونه پرنده در محدوده مورد مطالعه، شناسایی گردیدند که متعلق به 3 گروه آبزی، کنار آبزی و خشکی‌زی و نیز 47 خانواده و 93 جنس بوده‌اند. در این میان، 21 درصد گونه‌های منطقه را گونه‌های حمایت شده تشکیل داده‌اند و حداقل 2 گونه نیز در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت قرار می‌گیرند. در منطقه مطالعاتی، تنوع گونه‌ای نیز از الگوی پراکنش گونه‌ای تبعیت می‌کند و با حرکت از شمال به جنوب منطقه، تنوع پرندگان در واحد سطح کاهش می‌باید. با مقایسه آمار موجود در دوره 5 ساله اخیر، تعداد و تنوع پرندگان منطقه کاهش یافته است. ولیکن در مجموع نتایج حاصل از بررسی 5 معیار مورد نظر بیانگر این مطلب است که علیرغم تهدیدات موجود منطقه مورد مطالعه همچنان از لحاظ فون پرندگان از وضعیت شاخصی برخوردار می‌باشد و به همین منظور به عنوان یکی از مهم ترین پارک های ملی دریایی کشور تحت حفاظت قرار گرفته است. البته نتیجه تحقیقات صورت گرفته بیانگر این موضوع می‌باشد که از این لحاظ دهانه رودخانه سفیدرود، تالاب بوجاق و تالاب کیاشهر شاخص‌تر می‌باشند. Sensitive marine areas have attracted particular attention in biological management aspects because of having special ecological, economic, social and environmental traits. The present research tries to investigate the role of birds for identification of marine biological sensitive areas, as a case study the National Park in Boujagh wetland has been chosen. The method used in this study is an analytical- functional one which is done through selecting the one main criterion and five inferior criteria and after selecting all criteria by means of scoring method (ranking) all criteria would have quantitative value. Based on the above discussed methodology, the area was divided into 33500-ha parcels (Evaluation Unit of 2.2×2.2 kilometers grids). After field observation and interpretation of aerial photos and satellite images the characteristics of each parcel in the form of selected criteria have been analyzedand therefore the information layers were produced in GIS software. The results showed that the bird population in 57.58% of study units is less than 1000 birds and also 33.33% of studied units were in lack of biodiversity and 39.39% of the study units have three threatened species. Total identified birds in study area was 153 species, in which amongst them 21% of species are as Protected Species in National Environmental laws and at least two species belonged to the IUCN Red List. پارک ملی بوجاق, پرندگان آبزی و کنار آبزی, تنوع گونه‌ای, زیستگاه حساس ساحلی, تنوع زیستی Delphi, Coastal biological sensitive, National Parkof Boujagh Wetland, Water birds, Biodiversity 19 32 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-68-1&slc_lang=fa&sid=1 Arash Yousefi آرش یوسفی 1003194753284600214 1003194753284600214 No دانشگاه محیط زیست، البرز، ایران Hooman Bahmanpour هومن بهمن‌پور hooman.bahmanpour@yahoo.com 1003194753284600215 1003194753284600215 Yes دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شاهرود Behrang Salajegheh بهرنگ سلاجقه 1003194753284600216 1003194753284600216 No دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران Soolmaz Dashti سولماز دشتی 1003194753284600217 1003194753284600217 No دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز