fa وضعیت سلامت تالاب شادگان ازنظر تأمین نیاز آب زیست‌محیطی با استفاده از مدل HEC-EFM تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b mitra;">تالاب شادگان بزرگ‌ترین تالاب ایران و ازجمله تالاب</span><span style="font-family:b mitra;">&shy;</span><span style="font-family:b mitra;">‌های بااهمیت بین‌المللی است که در حوضه آبریز رودخانه جراحی و در شمال خلیج‌فارس قرار دارد. این تالاب با برخورداری از تنوع زیستی بالا، نقش مهمی در عملکرد&shy;های هیدرولوژیکی منطقه و خلیج‌فارس ایفا می‌کند. در سال‌&shy;های گذشته، رژیم آبی تالاب به دلیل خشک‌سالی، استحصال آب برای طرح&shy;‌های توسعه بالا&shy;دست، ورود زه‌آب واحد&shy;های نیشکر و آبیاری، در معرض تغییرات کمی و کیفی قرارگرفته است. علاوه بر این حداقل جریان ورودی به تالاب ازلحاظ کیفیت آب تالاب و اکسیژن محلول آب تالاب تأثیرگذار می&shy;‌باشد.</span> <span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="font-family:b mitra;">در این پژوهش به‌منظور بررسی وضعیت سلامت تالاب شادگان ازلحاظ تأمین نیاز آب زیست‌محیطی با استفاده از مدل </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.6pt;"><span style="font-size:11.0pt;">HEC-EFM</span></span><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="font-family:b mitra;"> دو دوره آماری شامل شرایط طبیعی (پیش از احداث سد مارون) از فروردین سال 1370 تا شهریورماه سال 1378 و شرایط کنترل‌شده توسط سد</span></span> <span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="font-family:b mitra;">مارون (پس از احداث سد) که از مهرماه سال 1378 تا شهریور سال 1387 می&shy;‌باشد </span></span><span style="font-family:b mitra;">بررسی‌شده است. </span><span style="font-family:b mitra;">نتایج نشان می&shy;دهد که </span><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="font-family:b mitra;">اگر نیاز آبی زیست‌محیطی تالاب شادگان بیشتر از 7/4 مترمکعب بر ثانیه و کمتر از 4/7 </span></span><span style="font-family:b mitra;">مترمکعب بر ثانیه<span style="letter-spacing:.6pt;"> باشد، در دوره قبل از ساخت سد (رژیم جریان طبیعی) تالاب شادگان در وضعیت مطلوب نبوده ولی بعد از ساخت سد در شرایط مطلوب ازلحاظ تأمین نیاز آبی زیست‌محیطی می‌&shy;باشد ولی اگر نیاز آبی زیست‌محیطی تالاب شادگان بیشتر از 4/7 </span>مترمکعب بر ثانیه<span style="letter-spacing:.6pt;"> باشد، وضعیت تالاب در شرایط قبل و بعد از ساخت سد مطلوب نمی&shy;باشد.</span></span> <span style="font-family:b mitra;">همچنین</span><span style="font-family:b mitra;"> رژیم جریان ورودی به تالاب در زمان بحرانی تالاب ازلحاظ تأمین نیاز آب زیست‌محیطی، بعد از ساخت سد مارون نسبت به زمان عدم وجود آن بهبودیافته است. بنابراین سد مارون ازلحاظ تأمین نیاز آب زیست‌محیطی در زمان بحرانی تالاب، تأثیر مثبتی داشته است.</span><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="font-family:b mitra;"></span></span> Shadegan wetland is the largest wetland in Iran and is one of the most important international wetlands located in the basin of the Jarahi River and in the north of Persian Gulf. This wetland with high biodiversity plays an important role in the hydrological functions of the region and Persian Gulf. In recent years, the wetland regime has been subject to quantitative and qualitative changes due to drought, water extraction for high development projects, drainage of sugarcane units and irrigation. In addition, the minimum inflow into the wetland influences the quality of water in the wetland and the dissolved oxygen in the wetland. In this research, in order to study the health status of Shadegan wetland in terms of supplying the environmental water requirement using the HEC-EFM model, two statistical periods including natural conditions (before the construction of the Maroon dam) from April 1991 to September 1999 and controlled conditions It was selected by Maroon dam (after dam construction), which was from October, 1999 to September 2008. The results show that if the environmental water requirement of Shadegan wetland is more than 4.7 m3/s and less than 7.4 m3/s, then Shadegan wetland has not been in optimal condition during the period before the dam construction (natural flow regime), but after construction of the dam in desirable conditions are in terms of supplying environmental water requirements. But if the water requirement of Shadegan wetland is more than 7.4 m3/s, the condition of the wetland in the conditions before and after the construction of the dam is not desirable. Also the regime of inflow into the wetland during the critical time of the wetland has improved in terms of the need for environmental water after the construction of the Maroon dam over its absence. Therefore, Maron Dam has had a positive effect on the supply of environmental water during the crisis of the wetland. سلامت تالاب, نیاز آب زیست‌محیطی, مدل HEC-EFM, تالاب شادگان. Wetland health, biological water requirement, HEC-EFM model, Shadegan wetland. 53 66 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-557-2&slc_lang=fa&sid=1 Nasrin Abdolkhanian نسرین عبدالخانیان 10031947532846006119 10031947532846006119 Yes B.Sc. graduated of Environment, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran دانش‌آموخته کارشناسی محیط‌زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Hosein Fathian حسین فتحیان 10031947532846006120 10031947532846006120 No Department of Water Resources Engineering, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه مهندسی منابع آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Azita Koshafar آزیتا کوشافر 10031947532846006121 10031947532846006121 No Department of Environment, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه محیط‌زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران