Wetland Ecobiology

fa بررسی کارآمدی ابزارهای سیاستی و مقررات در حفاظت از تالاب‌ها و دریاچه‌ها با رویکرد اجرایی در ایران Investigating the Effectiveness of Policy tools and Regulations in Protecting Wetlands and Lakes with an Executive Approach in Iran تخصصي Special پژوهشي Research حقوق، قوانین و مقررات محیطزیستی از مهم‌ترین ابزار حفاظت و مدیریت از منابع طبیعی به شمار میآید. در این زمینه باید به این نکته توجه شود که با اجرای قوانین محیط‌زیست، نمیتوان انتظار حل تمام مشکلات و معضلات زیستی را داشت، چراکه ازیک‌طرف مؤلفههای دیگری مانند آگاه‌سازی مردم و نهادینه کردن این مقوله در فرهنگ و رفتارهای اجتماعی بسیار مهم و اثرگذار هست و از طرف دیگر قوانین زیست‌محیطی مصوب، به علت داشتن ابهام، عملکرد مطلوبی را در عرصه اجرا و پیامدهای زیست‌محیطی به دنبال نداشتهاند. بااین‌حال، پیشگیری و ممانعت از آلودگی و تخریب محیط‌زیست و تنظیم روابط بین انسان و محیط‌زیست بدون وجود قواعد حقوقی الزام‌آور، میسر و ممکن نخواهد بود. بر این اساس برخی از قوانین و مقررات جاری با توجه به تغییر شرایط محیط‌زیست کشور و ارتقاء دانش بشر از ارزشها و کارکردهای منابع طبیعی، نیازمند بازنگری و اصلاح هستند. از طرفی، تالاب‌ها و دریاچههایی نظیر دریاچه ارومیه از منابع طبیعی باارزشی هستند که حفاظت از آن‌ها برای کشوری با موقعیت آب‌وهوایی ایران ضروری است؛ به همین دلیل نیازمند ابزارهای سیاستی متعددی هست. لذا در این مطالعه ضمن تشریح تاریخی مواد و بندهای قانونی زیست‌محیطی 50 ساله ایران در بازه زمانی 1346-1396 که به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در ارتباط با تالاب در قوانین و مقررات کشور آمده است، به بررسی جایگاه حمایت و مدیریت آن در اسناد بالادستی پرداخته میشود. همچنین آیین‌نامه‌ها و دستورالعملهای مربوطه نیز موردبررسی قرار خواهد گرفت. علاوه بر آن با استفاده از نتایج مطالعات و تحلیلهای به‌عمل‌آمده از بررسیهای انجام‌شده در زمینه قوانین موجود در حوزه اکوسیستمهای طبیعی، به چالشهای حقوقی، ساختاری، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی قوانین پیشروی حفاظت از تالاب‌ها ازجمله دریاچه ارومیه نیز پرداخته خواهد شد. نتایج مطالعه حاکی از آن است که قوانین و مقررات اگرچه نقش مهمی در حفاظت و مدیریت منابع طبیعی را ایفا مینمایند، اما به‌تنهایی از کارایی لازم برخوردار نمیباشند. لذا لازم است جهت دستیابی به اهداف قانون‌گذار، رویکردها و ابزار اقتصادی نیز که مبتنی بر انگیزههای بازار و مکانیسم قیمت است، به‌صورت هم‌زمان و مکمل با ابزارهای قانونی که از انعطاف‌پذیری کمتری برخوردار است، موردتوجه قرار گیرد. همچنین مفهوم استفاده معقول از تالاب‌ها و دریاچهها لازم است در سیاستها و قوانین ملی مدنظر و مواد قانونی مغایر با استفاده معقول از آنها مورد اصلاح و بازنگری قرار گیرد. علاوه بر آن، شرایط و ویژگیهای بومی هر یک از تالاب‌ها و دریاچهها باید در تدوین قوانین و ضوابط حفاظتی و مدیریتی آن‌ها، مدنظر قرارگرفته شود. بر این اساس تنظیم رویکردها و استاندارهای زیست‌محیطی منحصربه‌فرد برای مدیریت و حفاظت، میتواند نقش مؤثری را در بهبود عملکرد و کارایی قوانین و استانداردها در عرصه اجرا و همچنین پیشگیری از پیامدهای زیست‌محیطی، ایفا نماید. Environmental rights, laws and regulations are among the most important tools for protecting and managing natural resources. In this context, it should be noted that by implementing environmental laws, it cannot expect to solve all the biological problems; because, other elements such as the awareness of the people and the institutionalization of this category in culture and social behaviors are very important and effective. On the other hand, environmental laws, due to ambiguity, have not had a satisfactory performance in the field of environmental impacts. However, preventing pollution and destroying the environment and regulating human-environmental relations without binding legal rules will not be possible. Accordingly, some current laws and regulations, due to changes in the environment of the country and the promotion of human knowledge of the values and functions of natural resources, need to be reviewed and reformed. Wetlands and lakes such as Lake Urmia are valuable natural resources that are essential for a country with a climate of Iran, which requires a variety of policy tools. Therefore, in this study, in addition to describe Iran’s 50 years old environmental legal clauses during 1986-2018, that are directly and indirectly related to the wetland in the laws and regulations of the country, the status of its support and management in upstream documents is also discussed. The regulations and related instructions will also be reviewed. In addition, using the results of studies and analyses carried out in the context of existing laws in the field of natural ecosystems, the legal, structural, social, economic and cultural challenges of the laws of conservation Wetlands including Lake Urmia will also is addressed. The results of this study indicate that although laws and regulations play an important role in the conservation and management of natural resources, they do not have the needed efficiency individually. Therefore, in order to achieve the goals of the legislator, it is necessary to consider the economic approaches and tools, based on market incentives and price mechanisms, simultaneously with the legal instruments with less flexibility. Also, the concept of reasonable use of wetlands and lakes needs to be revised in the national policies, laws and legal cases which are contrary to their reasonable use. Besides, the native conditions and characteristics of each wetland and lakes need to be considered in their developing protective and managerial rules and regulations. Accordingly, the setting of unique environmental approaches and standards for management and protection can play an effective role in improving the performance and efficiency of laws and standards in the field of implementation as well as in preventing environmental consequences. ابزار اقتصادی, قوانین, مقررات, دریاچه ارومیه, مدیریت یکپارچه تالاب و ایران. Economic instrument, laws, regulations, Lake Urmia, Integrated wetland management and Iran. 113 136 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-622-2&slc_lang=fa&sid=1 Samaneh Abedi سمانه عابدی 10031947532846005207 10031947532846005207 Yes Morteza Tahami Pour Zarandi مرتضی تهامی پور زرندی 10031947532846005208 10031947532846005208 No