fa پهنه‌بندی کیفیت آب تالاب بامدژ (استان خوزستان) با رویکرد مکانی-زمانی کریجینگ تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تالاب‌ها از مهم‌ترین عرصه‌های محیط‌زیست‌اند که در حفظ و بهبود تنوع زیستی، بهبود کیفیت هوا و اقلیم‌های محلی نقش جدی ایفا می‌نمایند، اما با توسعه صنعتی شدن و گسترش شهرها در حاشیه طبیعت این دسته از مظاهر محیط‌زیست در تهدید نابودی قرار دارند. از این منظر، ارزیابی و پهنه‌بندی کیفی تالاب‌ها به‌منظور رسیدن به شناختی از مکانیسم طبیعی دارای اهمیت ویژه است. در این تحقیق، از یک رویکرد مکانی-زمانی </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">کریجینگ </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">برای بررسی الگوی کیفی حاکم بر تالاب بامدژ بر اساس شاخص کیفیت آبی ایالات متحده آمریکا، شاخص تجمعی کیفیت آبی مطابق با استاندارد کانادا و چند شاخص دیگر استفاده شد. تالاب بامدژ که یکی از تالاب‌های مهم واقع در شمال اهواز در استان خوزستان بوده و عمده‌ترین</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">آورد</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">آن</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">رودخانه‌ شاوور و پساب مزارع بالادست تأمین می‌شود. این تالاب در بالادست متأثر از بند تنظیمی شاوور است که بده ورودی به تالاب را کنترل نموده و با توجه به خروجی در پایین‌دست، میزان مصارف به‌منظور کشاورزی و دام‌پروری</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> را تعیین می‌نماید. این تحقیق در سال 1396، بر اساس نمونه‌برداری‌های ماهانه انجام‌شده در </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">23</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">نقطه با بیش از </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">۲۰</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> خصوصی</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ا</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ت فیزیکی و شیمیایی از تالاب در سال </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">۱۳۸۹</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">-</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">۱۳۸۸</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">انجام شد. نتیجه این مطالعه به منظور درک بهتر رفتار کیفی تالاب هدف بر اساس شاخص‌های مختلف، مورد استفاده قرار گرفته و تطابق رویکردهای و شاخص‌های مختلف پهنه‌بندی کیفیت تالاب مورد سنجش قرار گرفته و نقشه&lrm;های کیفیت تالاب با توجه به شاخص&rlm;های مورد بررسی تهیه شد. نتایج نشان داد که شاخص </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">NSF</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> بین 50 تا 90 درصد در فروردین ماه می&rlm;باشد در نتیجه</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">بخش عمده تالاب دارای کیفیت متوسط تا خوب بود. همچنین</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> با توجه به مقدار شاخص </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">NSF</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> در خردادماه، کیفیت تالاب کاسته شده و در محدوده متوسط قرار گرفته است. حداکثر مقدار شاخص </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">CCME</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> نیز برابر با 79 درصد و حداقل آن 4/31 درصد است در نتیجه وضعیت کیفی تالاب در محدوده نامناسب تا مناسب قرار دارد. در مجموع، با توجه به نقشه‌های کیفیت تهیه شده تالاب، می‌توان اذعان داشت که شاخص‌های کیفیت در شمال شرقی، غرب و در برخی مواقع در جنوب شرقی وضعیت بهتری قرار دارند. </span></span> Inland wetlands are of the most important natural terrestrial types of water resources. Against its importance in protecting and improving biodiversity, air quality and macro-climatic condition of their regions, industrial development, and urbanization treat their natural existence and behavior. Therefore, monitoring and quality evaluation of wetlands are necessary to analyze and infer their natural mechanism. In this research, a spatio-temporal kriging approach with different water quality indices, including the United States of America Water Quality Index (NSF), Canada standard index (CCME), and the index of Iran have been used to study the quality of Bamdej wetland located in the north of Ahvaz, the capital of Khouzestan province. The Bamdej wetland classified as an interior freshwater wetland that is fed from Shavour River, surface runoff, and agricultural wastewater. In the current research, monthly samples during a year from 23 points (2009-2010) and 20 quality indicators have been used to provide its monthly water quality pattern and inundation boundary of the wetland with the previously mentioned quality indicators. The results of the current research are used for a better understanding of the wetland behavior using different indices based on the provided plans of the wetland. The results showed that the NSF index was obtained between 50% and 90% in April; therefore, the quality of most of the Bamdej wetland differs between medium and good ranges. Also, according to the NSF index in June, the wetland quality was placed in a moderate range. The maximum and minimum values of the CCME were 31.4% and 79%, respectively; therefore, the wetland quality varies mostly in low-quality ranges. Overall, the quality of the Bamdej wetland has a better condition in the northeast, west, and occasionally in the southeast. تالاب بامدژ, زمین‌آمار, شاخص کیفیت آب, CCME, .NSFWQI Water Quality Index, Bamdej Wetland, Geostatistics, CCME, NSF. 19 36 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-533-3&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Nasseri محسن ناصری 10031947532846005580 10031947532846005580 No Assistant Professor, Civil Engineering Department, Colledge of Engineering, University of Tehran, Iran Mohammad Javad Monem جواد منعم 10031947532846005581 10031947532846005581 No Professor, Water Structure Engineering, University of Tarbiat Modarress, Tehran, Iran Kazem Shahverdi کاظم شاهوردی 10031947532846005582 10031947532846005582 Yes Assistant Professor, Water Engineering, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran Mahmoud Afsous محمود افسوس 10031947532846005583 10031947532846005583 No Sazeh Pardazi Iran (SPI), Consulting Engineering, Tehran, Tehran, Iran مدیر بخش مهندسی آب و محیط‌زیست، مهندسین مشاور سازه‌پردازی، تهران، ایران.