Wetland Ecobiology

fa اثر تغییر کاربری اراضی جنگلی بر تنوع گونه‌های علفی و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک (مطالعه موردی: حوزه آبخیز رودخانه چرداول، ایلام) The effect of forest land uses change on biodiversity of herbaceous species and soil physical and chemical properties (Case study: Chardavol river watershed, Ilam) تخصصي Special پژوهشي Research غییر کاربری اراضی جنگلی بر تنوع زیستی و سایر اجزاء اکوسیستم اثرگذار است. با اینحال اطلاعات کمی در خصوص تغییرات تنوع زیستی و ویژگی های خاک در کاربریهای مختلف ایجاد شده در جنگلهای زاگرس وجود دارد. بدین منظور تاثیر تغییر کاربریهای جنگل طبیعی بلوط به جنگل دستکاشت سوزنیبرگ (سرو نقرهای)، جنگل دستکاشت پهنبرگ (ارغوان)، مرتع و زمین زراعی بر تنوع زیستی گونههای علفی و ویژگی های خاک در جنگلهای حوزه آبخیز رودخانه چرداول در استان ایلام در سال 2017 مورد بررسی قرار گرفت. در هر یک از کاربری‌ها به صورت تصادفی تعداد 5 قطعه نمونه مربعی شکل به ابعاد 20 ×20 متر برداشت شد و در هر  یک از قطعه نمونه‌های اصلی، چهار قطعه نمونه کوچک 5/1 در 5/1 متر مربعی برای بررسی پوشش علفی استفاده شد. به منظور بررسی ویژگی‌های خاک در مرکز هر قطعه نمونه یک نمونه ترکیبی از خاک در دو عمق 5-0 و 15-5 سانتی‌متری تهیه شد. نتایج نشان داد که کاربری‌های مختلف از نظر تنوع شانون وینر و غنای مارگالف گونه‌های علفی اختلاف آماری معنی‌داری با همدیگر دارند.  بیشترین مقدار شاخص‌ تنوع شانون-وینر در کاربری مرتع و کمترین مقدار آن در کاربری زمین زراعی مشاهده شد.  همچنین بیشترین مقدار غنای مارگالف گونههای علفی در کاربری مرتع مشاهده شد.  نتایج تجزیه واریانس مشخصه‌های خاک در دو عمق نیز نشان داد که فسفر و نیتروژن تحت تاثیر کاربری و عمق خاک قرار گرفتند. نتایج این تحقیق بیانگر اینست که تغییر کاربری زمین از جنگل طبیعی بلوط به زراعت و جنگلکاری سبب کاهش تنوع زیستی و غنای گونه های علفی شده است. همچنین تغییر کاربری به زراعت و جنگلکاری‌ها سبب افزایش میزان شوری، وزن مخصوص ظاهری خاک، کاهش ماده آلی شده است. <div style="text-align: justify;">غییر کاربری اراضی جنگلی بر تنوع زیستی و سایر اجزاء اکوسیستم اثرگذار است. با اینحال اطلاعات کمی در خصوص تغییرات تنوع زیستی و ویژگی های خاک در کاربریهای مختلف ایجاد شده در جنگلهای زاگرس وجود دارد. بدین منظور تاثیر تغییر کاربریهای جنگل طبیعی بلوط به جنگل دستکاشت سوزنیبرگ (سرو نقرهای)، جنگل دستکاشت پهنبرگ (ارغوان)، مرتع و زمین زراعی بر تنوع زیستی گونههای علفی و ویژگی های خاک در جنگلهای حوزه آبخیز رودخانه چرداول در استان ایلام در سال 2017 مورد بررسی قرار گرفت. در هر یک از کاربری‌ها به صورت تصادفی تعداد 5 قطعه نمونه مربعی شکل به ابعاد 20 ×20 متر برداشت شد و در هر  یک از قطعه نمونه‌های اصلی، چهار قطعه نمونه کوچک 5/1 در 5/1 متر مربعی برای بررسی پوشش علفی استفاده شد. به منظور بررسی ویژگی‌های خاک در مرکز هر قطعه نمونه یک نمونه ترکیبی از خاک در دو عمق 5-0 و 15-5 سانتی‌متری تهیه شد. نتایج نشان داد که کاربری‌های مختلف از نظر تنوع شانون وینر و غنای مارگالف گونه‌های علفی اختلاف آماری معنی‌داری با همدیگر دارند.  بیشترین مقدار شاخص‌ تنوع شانون-وینر در کاربری مرتع و کمترین مقدار آن در کاربری زمین زراعی مشاهده شد.  همچنین بیشترین مقدار غنای مارگالف گونههای علفی در کاربری مرتع مشاهده شد.  نتایج تجزیه واریانس مشخصه‌های خاک در دو عمق نیز نشان داد که فسفر و نیتروژن تحت تاثیر کاربری و عمق خاک قرار گرفتند. نتایج این تحقیق بیانگر اینست که تغییر کاربری زمین از جنگل طبیعی بلوط به زراعت و جنگلکاری سبب کاهش تنوع زیستی و غنای گونه های علفی شده است. همچنین تغییر کاربری به زراعت و جنگلکاری‌ها سبب افزایش میزان شوری، وزن مخصوص ظاهری خاک، کاهش ماده آلی شده است. </div> <div style="text-align: justify;">Changing the Land-uses of forests effects biodiversity and other ecosystem components. There is little information about biodiversity and soil characteristics in different Land-uses in Zagros forests. For this purpose, the effect of changing natural oak forests to coniferous plantations, deciduous plantation, rangeland, and agricultural on the biodiversity of herbaceous species and soil characteristics was investigated in the forests of Chardavol river, Ilam, in 2018. In each of the land uses, 5 square-shaped sample plots with dimensions of 20 × 20 meters were randomly taken, and in each of the main plots, four 1.5 × 1.5 square meters plots were used to check the herbaceous plant species. In order to check soil characteristics a mixed sample of soil was prepared at two depths of 0-5 and 5-15 cm in each plot. The results showed that different land uses have significant differences in terms of Shannon-wiener diversity and Margalof richness of herbaceous species. The highest value of Shannon-wiener diversity index was observed in rangeland and the lowest was observed in agricultural land uses. Also, the highest richness of herbaceous species was observed in rangeland. The results of soil characteristics at two depths showed that phosphorus and nitrogen were affected by land use and soil depth. The results show that the change in land use from the natural oak forest to agriculture and forest plantation has caused a decrease in biodiversity and richness of herbaceous species. Also, the change of land use to agriculture and forest plantation has caused an increase in salinity, bulk density, and a decrease in organic matter.</div> گونه‌های علفی, تغییر کاربری, تنوع زیستی, جنگل‌کاری سوزنی برگ, جنگل‌های زاگرس, ایلام Herbaceous species, Land use change, Biodiversity, coniferous plantations, Zagros forests, Ilam 19 28 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-188-3&slc_lang=fa&sid=1 Javad Mirzaei جواد میرزایی 10031947532846006748 10031947532846006748 Yes Mehdi Heidari مهدی حیدری 10031947532846006749 10031947532846006749 No Mohamad Taghi Kosha محمدتقی کوشا 10031947532846006750 10031947532846006750 No Behroz Naseri بهروز ناصری 10031947532846006751 10031947532846006751 No