Wetland Ecobiology

fa ارزیابی وضعیت تغذیه‌گرایی در یک اکوسیستم تالابی با استفاده از شاخص تغذیه‌ای، آنالیز چند متغیره و مدل داده محور Evaluation of the tophic state in a wetland ecosystem using a combination of trophic index, multivariate technique and data-driven models تخصصي Special پژوهشي Research   هدف از این پژوهش، مقایسه وضعیت تغذیه گرایی در بخش های عمده تالاب انزلی بر اساس تلفیقی از تکنیک های مختلف (شاخص تغذیه ای کارلسون، آنالیز مؤلفه اصلی و مدل درخت تصمیم گیری) است. نمونه برداری به صورت ماهانه در بخش های مختلف تالاب به مدت یک سال (1401-1400) و با سه تکرار در هر ایستگاه انجام شد. بر اساس نتایج حاصله از شاخص تغذیه ای (TSI) کارلسون، تمام بخش های تالاب در رده هیپرتروفیک طبقه‌بندی شده اند. شرق تالاب و مرکزی به ترتیب بالاترین (34/89) و کمترین شاخص (93/72) و میانگین TSI در کل تالاب (23/81) نشان داده که تمام بخش های مورد مطالعه در تالاب نیز در رده هایپرتروفیک طبقه‌بندی می‌شوند. کاهش نسبت نیتروژن کل (TN) به فسفر کل (TP) در شرق تالاب (34/6)، پل غاضیان (12/7) و مرکز تالاب (30/8) حاکی از محدودیت  TN و برعکس، بالا بودن این نسبت در غرب تالاب (49/12) نشان‌دهنده محدودیت TP بوده است. پایین بودن میانگین نسبت TN به TP در چهار قسمت مختلف تالاب (56/8) نشان داده که در کل تالاب محدودیت TN وجود دارد. بر اساس بایپلات آنالیز مؤلفه اصلی، تأثیرگذارترین عوامل در مؤلفه اول در روند پدیده تغذیه گرایی در تالاب به ترتیب عبارتند از کلروفیل آ، دمای آب و فسفات کل بوده که بیشتر در فصول گرم سال مهم بودند. براساس پیش‌بینی مدل "درخت تصمیم گیری" افزایش مقدار ازت کل، فسفر کل، اکسیژن خواهی شیمیایی و کلروفیل آ و کاهش میزان شفافیت آب در افزایش تغذیه گرایی در تالاب نقش داشتند. بر اساس نتایج هر دو تکنیک (مدل درخت تصمیم گیری و آنالیز مؤلفه اصلی) شدت فراغنی شدن تالاب در فصول گرم سال (بهار و تابستان) بارزتر از سایر فصول (پاییز و زمستان) بوده است.   In the present study, the trophic state of the four main parts of Anzali wetland was determined using a combination of trophic state index (Carlson), multivariate techniques (principal component analysis) and data-driven models (classification tree). Monitoring was carried out monthly in different parts of the wetland for one year (1400-1401) with three repetitions at each sampling site. Based on the results of the Carlson trophic state index (TSI), all parts of the wetland were classified as a hypereutrophic. The eastern and central parts of the wetland had the highest (89.34) and lowest indices (72.93), respectively. The average TSI in the entire wetland (23.81) showed that all parts of the wetland were also classified as a hypereutrophic. A decrease in the ratio of total nitrogen (TN) to total phosphorus (TP) in the east of the wetland (6.34), Pol Ghazian (7.12) and the center of the wetland (8.30) is an indication of TN limitation. On the contrary, the high ratio in the west of the wetland (12.49) is an indication of TP limitation. The low average ratio of TN to TP in four different parts of the wetland (8.56) indicated that there was TN limitation in the entire wetland. According to the biplot of the principal component analysis (in the first component), the most influential factors in the process of eutrophication in the wetland were chlorophyll-a, water temperature and total phosphate, respectively, which played a role mostly in the warm seasons of the year. According to the prediction of the "decision tree" model, the increase in the amount of total nitrogen, total phosphorus, chemical oxygen demand and chlorophyll-a and the decrease in water transparency played a role in the increase in eutrophication in the wetland.   تالاب , تغذیه‌گرایی, مواد مغذی, شاخص تغذیه‌ای, مدل درخت تصمیم گیری wetland, eutrophication, nutrients, trophic state index, classification tree model 16 29 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-765-1&slc_lang=fa&sid=1 rahmat zarkami رحمت زرکامی rzarkami2002@yahoo.co.uk 10031947532846006981 10031947532846006981 Yes University of Guilan دانشگاه گیلان Maryam Nazarinezad مریم نظری نژاد maryamnazarienezhad48@gmail.com 10031947532846006982 10031947532846006982 No University of Guilan دانشگاه گیلان Ali Abedini علی عابدینی aabediniem@yahoo.com 10031947532846006983 10031947532846006983 No Iranian Fisheries Sciences Research Institute سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی