Wetland Ecobiology

fa مطالعه کیفیت آب دریاچه سد سیمره با استفاده از شاخصهای زیستی بر پایه ماکروبنتوزها Assessment of Water Quality in Simineh Dam Reservoir Using Macrobenthos-Based Biotic Indices تخصصي Special پژوهشي Research بی‌مهرگان کف‌زی (ماکروبنتوزها) به‌عنوان بخش مهمی از زنجیره‌های غذایی در اکوسیستم‌های آبی همچون دریاچه‌ها و مخازن سدها نقش اساسی ایفا می‌کنند. این موجودات به دلیل حساسیت به تغییرات محیطی و ویژگی‌هایی چون تحرک کم و طول عمر نسبتاً طولانی، شاخص‌های زیستی مناسبی برای پایش کیفیت آب و ارزیابی سلامت اکولوژیک این اکوسیستم‌ها محسوب می‌شوند و می‌توانند در شناسایی چالش‌های ناشی از پدیده‌هایی مانند یوتروفیکاسیون مورد استفاده قرار گیرند. به همین منظور، این مطالعه با هدف بررسی کیفیت رسوبات و وضعیت اکولوژیک دریاچه سد سیمره در استان ایلام، با تأکید بر پتانسیل‌های شیلاتی، انجام شد. نمونه‌برداری از رسوبات بستر در پنج ایستگاه مختلف (شامل ایستگاه ورودی، سه ایستگاه درون دریاچه و ایستگاه خروجی) طی چهار فصل سال ۱۳۹۵ انجام پذیرفت. در مجموع، ۳۰۹۰ فرد ماکروبنتوزی جمع‌آوری و شناسایی شد که به ۶ شاخه اصلی بی‌مهرگان تعلق داشتند. آنالیز ترکیب جامعه نشان داد که کرم‌های حلقوی (Annelida) با سهم ۵۴ درصدی، بیشترین فراوانی را در بین گروه‌ها به خود اختصاص داده‌اند. پس از آن، بندپایان (Arthropoda) با ۲۱ درصد و کرم‌های پهن (Platyhelminthes) با ۱۶ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. بررسی تغییرات مکانی جمعیت‌های بنتیکی نشان داد که فراوانی، تعداد گونه‌ها و همچنین شاخص‌های تنوع و غنای گونه‌ای، از ایستگاه ورودی به سمت بخش‌های میانی دریاچه روندی کاهشی داشته است. در مقابل، در ایستگاه خروجی، روندی افزایشی در این شاخص‌ها مشاهده شد. الگوی تغییرات درصد مواد آلی رسوبات دقیقاً برعکس این روند بود، به طوری که بیشترین میزان مواد آلی در ایستگاه‌های میانی دریاچه که از جریان آب کاسته شده است، انباشته‌شده بود. به نظر می‌رسد که شرایط ساکن و راکد در بخش‌های مرکزی دریاچه موجب تجمع مواد آلی و در نتیجه کاهش اکسیژن و تنوع زیستی شده است. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که دریاچه پشت سد سیمره از نظر ذخیره و تنوع فون بنتیکی در وضعیت فقیری قرار دارد. پایین بودن مقادیر شاخص‌های تنوع زیستی در اکثر ایستگاه‌ها، به‌ویژه در بخش‌های میانی، گویای فشارهای اکولوژیک موجود در این اکوسیستم مصنوعی است؛ بنابراین، تدوین و اجرای راهبردهای مدیریتی جامع برای کنترل ورود مواد آلی، بهبود کیفیت آب و در نهایت احیای جامعه بی‌مهرگان کف‌زی در این دریاچه، برای حفظ تعادل اکولوژیک و بهره‌برداری پایدار از منابع آن، امری ضروری است.   Benthic invertebrates (Macrobenthos) play a fundamental role as a vital component of food webs in aquatic ecosystems like lakes and dam reservoirs. Due to their sensitivity to environmental changes, low mobility, and relatively long lifespan, these organisms are considered suitable biological indicators (bioindicators) for monitoring water quality and assessing the ecological health of these ecosystems. They can be particularly useful in identifying challenges arising from phenomena such as eutrophication. Accordingly, this study was conducted with the aim of investigating the sediment quality and ecological status of the Seymareh Dam Lake in Ilam Province, with an emphasis on its potential for fisheries. Sediment sampling was carried out at five different stations (including the inlet, three mid-lake stations, and the outlet station) during four seasons in the year 1395 (2016-2017). A total of 3090 macrobenthic individuals were collected and identified, belonging to 6 major invertebrate phyla. Analysis of the community composition revealed that Annelids (Annelida) accounted for the highest abundance with a 54% share of the total individuals, followed by Arthropods (Arthropoda) with 21% and Flatworms (Platyhelminthes) with 16%. The spatial variation in benthic populations indicated a decreasing trend in abundance, number of species, and species diversity and richness indices from the inlet station toward the mid-lake sections. Conversely, an increasing trend in these indices was observed at the outlet station. The pattern of change in the percentage of sediment organic matter (OM) was exactly the opposite, with the highest levels of OM accumulating in the mid-lake stations where water flow is reduced. It appears that the stagnant conditions in the central sections of the lake have led to the accumulation of organic matter, resulting in reduced oxygen levels and decreased biodiversity. The findings of this research suggest that Seymareh Dam Lake is in a poor state regarding its benthic fauna stock and diversity. The low values of biodiversity indices across most stations, especially in the central areas, reflect the ecological pressures present in this artificial ecosystem. Therefore, the formulation and implementation of comprehensive management strategies to control the input of organic matter, improve water quality, and ultimately rehabilitate the benthic invertebrate community in this lake are essential for maintaining ecological balance and the sustainable exploitation of its resources. ماکروبنتوزها, سد سیمره, شاخص های زیستی, کیفیت آب Macrobenthos, Simineh Dam, Biotic indices, Water quality 1 11 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-778-2&slc_lang=fa&sid=1 farahnaz kianersi فرحناز کیان ارثی farahnaz.kianersi@gmail.com 10031947532846007100 10031947532846007100 Yes the Institute of Fisheries Research of the Country موسسه تحقیقات Mehrnaz Shirmohammadi مهرناز شیرمحمدی 10031947532846007101 10031947532846007101 No Hossein Hoshmand حسین هوشمند 10031947532846007102 10031947532846007102 No Mohsen Mazraeavi محسن مزرعاوی 10031947532846007103 10031947532846007103 No Jamil Bani Taphroozadegan جمیل بنی طرفی زادگان 10031947532846007104 10031947532846007104 No