fa نقشه‌گذاری بحران‌های زیست‌محیطی در تصفیه‌خانه شرق اهواز با یک چارچوب ترکیبی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">تصفیه‌خانه‌های فاضلاب به‌عنوان زیرساخت‌های حیاتی، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفاظت از منابع آبی، جلوگیری از آلودگی آب‌های زیرزمینی و ارتقای بهداشت عمومی ایفا می‌کنند. این پژوهش با تمرکز بر تصفیه‌خانه شرق اهواز (ظرفیت ۱۱۲,۰۰۰ مترمکعب در روز) و با هدف شناسایی ریسک‌های زیستمحیطی و بهداشتی، از روش ترکیبی نوین </span></span></span>EFMEA-TOPSIS<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:"> بهره گرفته است. در گام نخست، پارامترهای شدت (</span></span></span>S<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">)، احتمال وقوع (</span></span></span>O<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">) و گستره آلودگی (</span></span></span>E<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">) برای ۱۸ ریسک عملیاتی از طریق بازدید میدانی و نظرات ۱۰ خبره کمّی‌سازی شد و شاخص </span></span></span>RPN<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:"> محاسبه گردید. سپس با تبدیل این سه پارامتر به معیارهای وزندار در </span></span></span>TOPSIS<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:"> (با وزن مساوی 333/0) و تعیین راه‌حل‌های ایده‌آل مبتنی بر داده‌های تجربی، رتبه‌بندی جامعی انجام پذیرفت. نتایج عددی نشان داد دو ریسک اختلال در فعالیت بیولوژیکی (175</span></span></span>RPN=<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">) و وجود ترکیبات سمی در لجن (144</span></span></span>RPN=<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">) در سطح غیرقابل‌پذیرش (</span></span></span>H<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">) قرار دارند. ریسک اول ناشی از نقص در تأمین مواد مغذی و تنظیم هوادهی، و ریسک دوم مرتبط با ورود پساب‌های صنعتی و نشت آلاینده‌ها به خاک و آب‌های زیرزمینی بود. همچنین رتبه‌بندی </span></span></span>TOPSIS<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:"> تأیید کرد که مصرف انرژی الکتریکی (80</span></span></span>RPN=<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">) با وجود مقدار </span></span></span>RPN<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:"> متوسط، به‌دلیل گستردگی تأثیرات، جایگاه سوم ریسک‌ها را به خود اختصاص می‌دهد. نصب سیستم پایش آنلاین پارامترهای کیفی پساب و تنظیم هوشمند نسبت غذایی همراه با راه‌اندازی واحد تصفیه لجن با قابلیت جداسازی فلزات سنگین و دفن ایمن پسماندهای سمّی به عنوان راهکار پیشنهاد شدند</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="line-height:107%">Wastewater treatment plants (WWTPs) are critical infrastructure that play a decisive role in protecting water resources, preventing groundwater pollution, and improving public health, with this study focusing on the East Ahvaz WWTP (112,000 m&sup3;/day capacity) and employing a novel EFMEA-TOPSIS hybrid approach to assess environmental and health risks by first quantifying three key parameters&mdash;Severity (S), Occurrence (O), and Pollution Extent (E)&mdash;for 18 operational risks through field surveys and expert input from 10 specialists to calculate Risk Priority Numbers (RPN), then transforming these into TOPSIS-weighted criteria (equal 0.333 weights) for empirical ideal-solution-based ranking, where results identified two high-priority risks&mdash;biological process disruption (RPN=175, caused by nutrient supply/aeration deficiencies) and toxic sludge contamination (RPN=144, from industrial effluents/groundwater leakage)&mdash;as unacceptable (H-level), while TOPSIS confirmed high energy consumption (RPN=80) ranked third due to systemic impacts, prompting proposed solutions like online effluent monitoring, smart nutrient ratio control, and dedicated sludge treatment for heavy metal removal and safe hazardous waste disposal.&nbsp; </span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; ارزیابی ریسک زیست‌محیطی؛ روش ترکیبی EFMEA-TOPSIS؛ مدیریت لجن سمی؛ تصمیم‌گیری چندمعیاره ارزیابی ریسک زیست‌محیطی؛ روش ترکیبی EFMEA-TOPSIS؛ مدیریت لجن سمی؛ تصمیم‌گیری چندمعیاره 37 53 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-604-3&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Malek Zangeneh مرتضی ملک زنگنه mojtabamalekzangeneh@iau.ir 10031947532846007092 10031947532846007092 No Department of Civil Engineering, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه مهندسی عمران، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.. Aslan Egdernezhad اصلان اگدرنژاد a_eigder@iau.ac.ir 10031947532846007093 10031947532846007093 Yes Department of Water Sciences and Engineering, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Reza Jalilzadeh Yengejeh رضا جلیل زاده ینگجه re.jalilzadeh@iau.ac.ir 10031947532846007094 10031947532846007094 No Department of Environmental Engineering, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه مهندسی محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.