Wetland Ecobiology

fa بررسی تنوع گونه‌ای و نوسان جمعیت پرندگان آبزی و کنارآبزی زمستان‌گذران تالاب بین المللی آلاگل از سال 1386 تا 1390 A Survey of Species Diversity and Population Fluctuations of Wintering Waterbirds and Waders in the Alagol International Wetland (2007-2012) تخصصي Special پژوهشي Research   تالاب بین‌المللی آلاگل، با مساحتی حدود 2500 هکتار در شمال شرق ایران و در حوضه آبریز رودخانه آترک، از جمله مهم‌ترین زیستگاه‌های زمستان‌گذرانی پرندگان آبزی در منطقه کاسپین شرقی محسوب می‌شود. این تالاب که در سال 1994 به‌عنوان سایت رامسر شناخته شده، در سال‌های اخیر با کاهش شدید منابع آبی ناشی از سدسازی‌های بالادست، خشکسالی‌های مکرر و تغییرات اقلیمی مواجه بوده است. در این مطالعه، تغییرات جمعیت، غنای گونه‌ای و تنوع زیستی پرندگان آبزی زمستان‌گذر در یک دوره پنج‌ساله (1386 تا 1390) با روش‌های استاندارد میدانی و آماری بررسی شد. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از روش بین‌المللی Total Count و با به‌کارگیری ابزارهای مشاهده دقیق (دوربین‌های زاویس و زاویسکی) انجام گرفت. در مجموع، 53262 فرد پرنده متعلق به 43 گونه از 8 خانواده ثبت شد که خانواده مرغابیان (Anatidae) با 63.25% فراوانی، غالب‌ترین گروه را تشکیل داد. تحلیل‌های آماری نشان داد که جمعیت کل پرندگان از 20320 فرد در سال 1386 به 2702 فرد در سال 1390 (کاهش 86.7%) و غنای گونه‌ای از 34 به 12 گونه کاهش یافته است. شاخص تنوع شانون-وینر نیز از 3.325 به 1.512 (کاهش 54.5%) و شاخص سیمپسون از 0.862 به 0.437 رسید. آزمون من-کندال روند کاهشی معنی‌داری را در جمعیت کل (τ = -0.80, p = 0.05) و تنوع (τ = -0.60, p < 0.05) تأیید کرد. همچنین، همبستگی مثبت و قوی بین جمعیت و غنای گونه‌ای (r = 0.92, p < 0.05) نشان‌دهنده تأثیر همزمان عوامل محیطی بر این دو شاخص است. یافته‌ها بیانگر تخریب ساختار اکولوژیکی جامعه پرندگان و کاهش عملکرد اکوسیستمی تالاب آلاگل است. با وجود این روند نگران‌کننده، تالاب همچنان به‌عنوان زیستگاه حیاتی برای پرندگان مهاجر عمل می‌کند. این مطالعه بر ضرورت اتخاذ اقدامات فوری حفاظتی، احیای هیدرولوژیکی تالاب و اجرای پایش‌های بلندمدت برای حفظ تنوع زیستی و وظایف اکولوژیکی این اکوسیستم حساس تأکید می‌ورزد.   The Alagol International Wetland, covering approximately 2,500 hectares in northeastern Iran within the Atrak River basin, is one of the most important wintering habitats for waterbirds in the eastern Caspian region. Designated as a Ramsar Site in 1994, the wetland has recently experienced severe water shortages caused by upstream dam construction, recurrent droughts, and climate change. In this study, changes in the population, species richness, and biodiversity of wintering waterbirds were assessed over a five-year period (2007–2012) using standard field and statistical methods. Data were collected through the international Total Count method and with the aid of precision optical equipment (spotting scopes and binoculars). A total of 53,262 individual birds belonging to 43 species and 8 families were recorded, with the family Anatidae comprising the dominant group (63.25% of all observations). Statistical analyses showed that the total waterbird population declined from 20,320 individuals in 2007 to 2,702 individuals in 2011 (an 86.7% decrease), while species richness dropped from 34 to 12 species. The Shannon–Wiener diversity index decreased from 3.325 to 1.512 (a 54.5% decline), and the Simpson index fell from 0.862 to 0.437. The Mann–Kendall test indicated a significant decreasing trend in total population (τ = -0.80, p = 0.05) and diversity (τ = -0.60, p < 0.05). تالاب آلاگل, پرندگان آبزی, تنوع‌زیستی, شاخص شانون-وینر, Total Count, تغییرات زمانی, تالاب‌های رامسر. Alagol wetland, Waterbirds, Biodiversity, Shannon–Wiener Index, Total Count, Temporal Variations, Ramsar Wetlands (Ramsar Sites). 40 51 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-296-1&slc_lang=fa&sid=1 Ramezanali Ghaemi رمضانعلی قائمی rghaemi@gmail.com 10031947532846007280 10031947532846007280 No Bahram H. Kiabi بهرام کیابی b.h.kiabi@gmail.com 10031947532846007281 10031947532846007281 No Behrouz Behrouzi-Rad بهروز بهروزی راد behrouzirad@yahoo.com 10031947532846007282 10031947532846007282 No Roshana Behbash روشنا بهباش rbehbash@yahoo.com 10031947532846007279 10031947532846007279 Yes