Wetland Ecobiology

fa تحلیل عوامل مؤثر بر آسیب‌ پذیری منطقه حفاظت شده شیمبار و ارائه راهبردهای مدیریتی با استفاده از مدل DPSIR Analysis of Factors Affecting the Vulnerability of the Shimbar Protected Area and Management Strategies Using the DPSIR Model عمومى General پژوهشي Research تالابها و مناطق حفاظت شده به‌عنوان گنجینه‌های تنوع زیستی در سطح جهان، نقشی حیاتی درحفظ و نگهداری اکوسیستم‌های طبیعی ایفا میکنند. منطقه حفاظت‌شده شیمبار، با زیستگاه‌های متنوع خود شامل کوهستان‌ها، بلوطزارها و تالاب‌ها یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های کشور محسوب می‌شود این پژوهش با هدف ارزیابی آسیب‌پذیری محیط زیستی منطقه حفاظت ‌شده شیمبار با روش DPSIR انجام شده است. لحاظ ماهیت کاربردی و روش توصیفی_تحلیلی می‌باشد. از مدل DPSIR (نیروی محرکه، فشار، وضعیت، تاثیر، پاسخ) و ارزیابی آسیبپذیری استفاده شد و گردآوری اطلاعات از بررسی گزارشات، اسناد و مطالعات پیشین، بازدید میدانی منطقه و نظر خبرگان و کارشناسان محیط زیست و فهرستی از شاخصهای موثری که میتوانند آسیبپذیری را تحت تاثیر قرار دهند، تهیه شد. 6 نیروی محرکه اصلی و تاثیرگذار منطقه شامل توسعه جمعیت، گردشگری، گسترش جاده‌ها، چرای بی‌رویه، کوچرو بودن عشایر و عدم یکپارچگی مدیریت از مهم‌ترین نیروهای محرکه تأثیرگذار بر محیط زیست منطقه هستند. دراین راستا، ارزش‌های محیطزیستی منطقه و تالاب در چهار بعد هیدرولوژیکی، اجتماعی، اقتصادی و اکولوژیکی شناسایی و تحلیل شد. نتایج بررسی نشان داد بیشترین تهدید در ماتریس ارزیابی اکولوژیکی محیطزیست منطقه بود که شامل از بین رفتن گیاهان خشکیزی و بندر آب، زیستگاه حیاتوحش و کاهش تنوعزیستی می باشد. علاوه بر مهم‌ترین تهدیدات که به نابودی گونه‌های خشکی‌زی، کاهش تنوع پرندگان و تخریب زیستگاه‌های حیات‌وحش، به‌ویژه در تالاب شیمبار صورت گرفته است مدیریت ناکارآمد و عدم هماهنگی بین نهادهای مسئول بر شدت این چالش‌ها افزوده است. در ارزیابی آسیبپذیری از بین 9 تهدید شناسایی شده بیشترین آسیب، خشکسالی است که بیشترین ریسک را برکاهش تنوع زیستی منطقه و تالاب و آتشسوزی به همراه دارد. این پژوهش می‌توان با سیاست‌گذاران و مدیران در جهت تدوین برنامه‌های حفاظتی مؤثر برای تضمین پایداری این منطقه کمک کرد.   Wetlands and protected areas, as treasures of biodiversity worldwide, play a vital role in the preservation and maintenance of natural ecosystems. Shimbar Protected Area, with its diverse habitats including mountains, oak forests and wetlands, is considered one of the most important ecosystems in the country. This research aims to assess the environmental vulnerability of Shimbar Protected Area using the DPSIR method. It is of an applied nature and a descriptive-analytical method. The DPSIR model (Driver, Pressure, Status, Impact, Response) and vulnerability assessment were used, and information was collected from reviewing reports, documents and previous studies, field visits to the area, and the opinions of environmental experts and experts, and a list of effective indicators that can affect vulnerability was prepared. The six main and influential driving forces of the region include population development, tourism, road expansion, overgrazing, nomadic migration, and lack of integrated management. In this regard, the environmental values of the region and the wetland were identified and analyzed in four dimensions: hydrological, social, economic, and ecological. The results of the study showed that the greatest threat in the ecological assessment matrix of the region's environment included the loss of terrestrial and aquatic plants, wildlife habitat, and reduced biodiversity. In addition to the most important threats, which are the extinction of terrestrial species, the reduction of bird diversity, and the destruction of wildlife habitats, especially in Shimbar Wetland, inefficient management and lack of coordination between responsible institutions have added to the severity of these challenges. In the vulnerability assessment, among the nine identified threats, drought is the most damaging, which poses the greatest risk of reducing the region's biodiversity and wetlands, and fire. This research can help policymakers and managers develop effective conservation programs to ensure the sustainability of this region.   مناطق حفاظت شده, شیمبار, DPSIR, ارزیابی آسیب‌ پذیری, تهدیدها. Shimbar, Protected Areas, DPSIR, Vulnerability Assessment, Threats 56 70 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-184-19&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Almasi زهرا الماسی z.almasi7289@iau.ir 10031947532846007195 10031947532846007195 No Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه محیط‌زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Soolmaz Dashti سولماز دشتی solmazdashti@gmail.com 10031947532846007196 10031947532846007196 Yes Associate Professor, Department of Environment, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. دانشیار گروه محیط‌زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.