fa بررسی هم‌بستگی زیستی میان غلظت فلزات سنگین (سرب و آرسنیک) و شاخص‌های زیستی تیلاپیای شکم سرخ (Coptodon zillii) در اکوسیستم تالاب شادگان تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:list 0cm left 482.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" romans="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">تالاب بین‌المللی شادگان به عنوان یکی از مهم‌ترین تالاب‌های جنوب غربی ایران، به دلیل ورود فاضلاب‌های شهری، پساب‌های صنعتی و رواناب‌های کشاورزی با میزان قابل توجهی از آلودگی فلزات سنگین از جمله سرب و آرسنیک مواجه است که تهدیدی جدی برای اکوسیستم و سلامت عمومی به شمار می‌آید. تیلاپیای شکم‌سرخ (</span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Coptodon zillii</span></span></span></i><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">) به&shy;عنوان گونه‌ای مهاجم و پرمصرف در این تالاب پتانسیل بالایی برای تجمع زیستی این آلاینده‌ها دارد و از این طریق می‌تواند سلامت انسان را نیز از مسیر زنجیره غذایی تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین ارزیابی سطح تجمع این عناصر در بافت خوراکی این ماهی اهمیت بالایی دارد. این مطالعه با هدف تعیین میزان تجمع زیستی سرب و آرسنیک در بافت عضله تیلاپیای شکم‌سرخ تالاب شادگان و بررسی ارتباط غلظت آنها با شاخص‌های وزن و طول کل انجام شد. برای این منظور در فصل بهار 1395 تعداد 30 نمونه از دو ایستگاه میانی تالاب جمع‌آوری و پس از ثبت شاخص‌های زیست‌سنجی، غلظت فلزات سنگین در بافت عضله با دستگاه جذب اتمی اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد میانگین غلظت سرب و آرسنیک به ترتیب 42/557 و 03/146 بر حسب (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">ppb</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">) است که غلظت سرب بالاتر از حد مجاز ملی یعنی 3/0 میلی&shy;گرم بر کیلوگرم بوده و مصرف آن می‌تواند سلامت مصرف‌کنندگان را به مخاطره اندازد. با این حال، بین میزان تجمع زیستی سرب و آرسنیک با شاخص‌های طول و وزن ماهی ارتباط آماری معناداری مشاهده نشد (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">P>0.05</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">)، اما همبستگی مثبت و معنادار قوی میان غلظت این دو فلز وجود داشت (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">P<0.001</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">) که بیانگر منشأ یا مسیرهای ورود مشترک آلاینده‌ها به اکوسیستم تالاب است. این نتایج، ضرورت پایش و مدیریت مستمر منابع آلاینده در تالاب شادگان و کنترل وضعیت سلامت گونه مهاجم تیلاپیای شکم‌سرخ که بخش قابل توجهی از سبد غذایی منطقه را تشکیل می‌دهد، برجسته می‌سازد</span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">.</span></span></span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:normal"><span style="tab-stops:right 177.2pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" romans="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">The international Shadegan Wetland, as one of the most important wetlands in southwestern Iran, is exposed to considerable contamination by heavy metals, including lead and arsenic, due to the inflow of urban wastewater, industrial effluents, and agricultural runoff. This pollution poses a serious threat to the ecosystem and public health. Redbelly tilapia (<i>Coptodon zillii</i>), as an invasive and widely consumed species in this wetland, has a high potential for bioaccumulation of these contaminants and may consequently affect human health through the food chain. Therefore, assessing the accumulation levels of these elements in the edible tissues of this fish is of great importance. The present study aimed to determine the bioaccumulation levels of lead and arsenic in the muscle tissue of redbelly tilapia from the Shadegan Wetland and to examine their relationships with biometric indices, including total length and weight. For this purpose, 30 specimens were collected from two mid-wetland stations during the spring of 1395 (2016). After recording biometric characteristics, heavy metal concentrations in muscle tissue were measured using atomic absorption spectrometry. The results indicated that the mean concentrations of lead and arsenic were 557.42 and 146.03 ppb, respectively. The lead concentration exceeded the national permissible limit of 0.3 mg kg⁻&sup1;, suggesting that consumption of this fish may pose potential health risks to consumers. However, no statistically significant relationships were observed between the bioaccumulation levels of lead and arsenic and fish length or weight (P > 0.05). In contrast, a strong and significant positive correlation was found between the concentrations of these two metals (P < 0.001), indicating a common source or similar pathways of contaminant input into the wetland ecosystem. These findings underscore the necessity of continuous monitoring and management of pollution sources in the Shadegan Wetland, as well as controlling the health status of the invasive redbelly tilapia, which constitutes a substantial portion of the local diet.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; تجمع زیستی, سرب, آرسنیک, تیلاپیا, تالاب شادگان, سلامت انسان. Bioaccumulation, Lead, Arsenic, Tilapia, Shadegan Wetland, Human Health. 74 84 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-296-4&slc_lang=fa&sid=1 Roshana Behbash روشنا بهباش rbehbash@yahoo.com 10031947532846007214 10031947532846007214 Yes Abolfazl Askary Sary ابوالفضل عسکری ساری 10031947532846007215 10031947532846007215 No رضا حکیمی مفرد 10031947532846007216 10031947532846007216 No