fa مطالعه گیاه‌پالایی گیاهان آبزی (Potamogeton crispus، Ceratophyllum demersum ، Polygonum hydropiper و Phragmites australis) رودخانه دز، در تجمع زیستی فلزات سنگین کادمیوم، سرب، روی و مس تخصصي Special پژوهشي Research <div align="right">آلودگی اکوسیستم‌های آبی به فلزات سنگین، به علت اثرات اکولوژیکی نامطلوب آن‌ها، از دیدگاه محیط‌زیست بسیار مهم است. گیاهان آبزی از دیدگاه ساختاری و عملکردی نقش بسیار مهمی در اکوسیستم‌های آبی بازی می‌کنند که این کار را از طریق تغییر رژیم حرکات آب، ایجاد پناهگاه برای ماهیان و بی‌مهرگان آبزی، ایجاد منبع غذایی و بهبود کیفیت آب از طریق متعادل کردن اکسیژن آب، چرخش‌های غذایی و تجمع زیستی فلزات سنگین انجام می‌دهند. توانایی گیاهان آبزی جهت جذب فلزات سنگین بخصوص برای تصفیه فاضلاب‌های صنعتی موردتوجه بسیار واقع‌شده است. بااین‌حال به دلیل سازگاری این فنّاوری و هم‌چنین کم‌هزینه بودن آن موردتوجه صاحب‌نظران زیادی قرارگرفته است. این مطالعه به‌منظور بررسی تجمع فلزات سنگین کادمیوم (Cd)، روی (Zn)، سرب (Pb) و مس (Cu) در 4 گیاه آبزی بومی رودخانه دز، (Potamogeton crispus، Ceratophyllum demersum، Polygonum hydropiper و Phragmites australis) در سال 1391 انجام شد. غلظت فلزات سنگین در 10 نمونه ریشه، ساقه و برگ گیاهان آبزی اندازه‌گیری شد. از هر ایستگاه 3 نمونه رسوب سطحی (تا عمق 10 سانتی‌متر) به وزن حدود 700 گرم به‌وسیله اجسام پلاستیکی برداشته شد. نتایج مطالعه نشان داد که فلز روی بیش‌ترین تجمع را در 3 ایستگاه داشته است و میزان آن در رسوبات شمال تا جنوب رودخانه دز از ppm 11/30 ±67/270- 15/20 ±33/240 متغیر بود. کم‌ترین میزان مربوط به فلز کادمیوم با ppm 001/0-±99/0 تا 10/0 ±60/1 به دست آمد. میزان فلزات مس، کادمیوم و سرب پایین‌تر از حد مجاز بین‌المللی ولی عنصر روی بالاتر از حد مجاز بود. نتایج آماری نشان دادند که ریشه گیاه نی و برگ گیاه پوتاموژتون در جذب فلزات سنگین از تفاوت معنی‌دار با سایر اندام‌های گیاهان برخوردار بودند (05/0P<).</div> <p>Contamination of aquatic ecosystems by heavy metals has become a critical environmental concern due to their potential adverse ecological effects. Aquatic macrophytes play an important role in the structural and functional aspects of aquatic ecosystems by altering water movement regimes, providing shelter to fish and aquatic invertebrates, serving as a food source, and altering water quality by regulating oxygen balance, nutrient cycles, and accumulating heavy metals. The ability to hyperaccumulate heavy metals makes them interesting research candidates, especially for the treatment of industrial effluents and low cost and adaptability of this technology, it is considered by many experts. This study was conducted for bioaccumulation Cd, Pb, Zn and Cu for 4 aquatic plants (Potamogeton crispus), (Ceratophyllum demersum), (Polygonum hydropiper) and (Phragmites australis) in Dez River in 2012. The concentrations of heavy metals in 10 samples of sediments, roots, stems and leaves of aquatic plants were measured. From each station, three sample of surface sediment (to depth 10 cm) with 700 g, remove by plastic vessels. Results showed that, the highest concentrations of Zn were found in 3 stations, that reaching 240.33± 20.15- 279.67±30.11ppm in North to South sediments, respectively. The lowest concentrations, related to Cd, with 0.99± 0.001- 1.6± 0.10 ppm in North to South sediments, respectively. The concentration of heavy metals including Cu, Pb and Cd were less than the amounts reported by international legislation limits but the concentration of Zn was more than the recommended consumption limit. The statistical results showed that, root of (Phragmites australis) and leaves of (Potamogeton crispus), significant different with others plants organs (P<0.05).</p> فلزات سنگین, گیاهان آبزی, گیاه‌پالایی, رودخانه دز. Heavy Metals, Aquatic Plants, Phytoremediation, Dez River. 29 38 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-205-1&slc_lang=fa&sid=1 Laleh Roomiani لاله رومیانی 10031947532846001493 10031947532846001493 Yes Reza Hakimi Mofrad رضا حکیمی مفرد 10031947532846001494 10031947532846001494 No Sahar Jalili سحر جلیلی 10031947532846001495 10031947532846001495 No