fa بررسی غلظت سرب، نیکل و جیوه در پساب و عضله سه گونه ماهی گل خورک (Boleophthalmu Dussumieri)، ساردین (Sardinella Melanura) و شوریده (Otolithes Ruber) درخور موسی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-right:-9.4pt;">این پژوهش به‌منظور بررسی غلظت سرب، نیکل و جیوه در عضله سه گونه ماهی گل خورک (<em><span dir="LTR">Boleophthalmus Dussumieri</span></em>)، ساردین (<em><span dir="LTR">Sardinella</span></em><span dir="LTR"> <em>Melanura</em></span>) و شوریده (<em><span dir="LTR">Otolithes</span></em><span dir="LTR"> <em>Ruber</em></span>) در محل خروجی پساب کارخانه پتروشیمی بندر امام خمینی (ره) واقع درخور موسی در تابستان سال 1392 انجام گرفت. نمونه‌برداری آب از فواصل 0، 150، 300، 450 و 600 متری از محل خروجی پساب کارخانه در سه تکرار انجام شد. صید ماهی در نزدیک‌ترین محل به خروجی انجام و از هرگونه ماهی 30 عدد صید و نمونه مرکب تهیه شد. بافت عضله‌ی ماهی جداسازی و پس از هضم با اسید، میزان فلزات سنگین با استفاده از دستگاه جذب اتمی قرائت گردید. نتایج آزمایش میانگین غلظت سه فلز سنگین سرب، نیکل و جیوه را در آب به ترتیب 98/76، 72/169 و 873/0 میکروگرم بر لیتر نشان داد که غلظت جیوه بیش‌ازحد مجاز استاندارد سازمان بهداشت جهانی می‌باشد. در رابطه با غلظت فلزات در بافت عضله، نتایج آزمایش میانگین غلظت سرب در عضله‌ی هر سه ماهی را به ترتیب 52/2&plusmn;632، 34/7&plusmn;441 و 94/7&plusmn;389 میکروگرم بر کیلوگرم و میانگین غلظت جیوه را برای این ماهیان به ترتیب 58/0&plusmn;91/9، 93/2&plusmn;5/19 و 48/1&plusmn;1/47 میکروگرم بر کیلوگرم وزن خشک نشان داد که از حد استاندارد انجمن غذا و داروی آمریکا و سازمان بهداشت جهانی کمتر بود. همچنین نتایج آزمایش غلظت نیکل را در این ماهیان به ترتیب 14/8&plusmn;972، 16/4&plusmn;602 و 23/7&plusmn;497 میکروگرم بر کیلوگرم وزن خشک نشان داد که بیش‌ازحد مجاز سازمان بهداشت جهانی بود.</p> <p class="Abstract">This study was performed with aims to determine the concentration of lead, nickel and mercury in muscle of three species of <i>Boleophthalmus dussumieri</i>, <i>Sardinella melanura</i> and <i>Otolithes ruber</i> in Khor Mousa area in summer of 2013. Water sampling was performed from intervals of 0, 150, 300, 450 and 600 meters from the output effluent of Bandar Imam petrochemical factory in triplicate. Compound<span dir="RTL"> </span>sample it was prepared with 30 numbers of each species at the nearest of outlet. Muscle tissue isolated and with wet method digested and then its heavy metals was analyzed by using atomic absorption. The results of experiment showed that mean concentration of Pb, Ni and Hg in water samples were respectively 76.98, 168.72 and 0.873 &micro;g/lit, that the concentration of Hg was exceeded from the normal range by the WHO (World Health Organization) standard. According to the test results in muscle tissue, mean concentration of Pb was respectively 632<span dir="RTL" lang="FA">&plusmn;</span>2.52, 441<span dir="RTL" lang="FA">&plusmn;</span>7.34 and 389<span dir="RTL" lang="FA">&plusmn;</span>7.94 &micro;g/kg dry mater and Hg was respectively 9.91<span dir="RTL" lang="FA">&plusmn;</span>0.58, 19.5<span dir="RTL" lang="FA">&plusmn;</span>2.93 and 47.1<span dir="RTL" lang="FA">&plusmn;</span>1.48 &micro;g/kg dry mater, that these concentrations were less than the standard limit of WHO and FDA (Food and Drug Administration). Also, the concentration of Ni was determined respectively 497&plusmn;7.234, 602&plusmn;4.16 and 972&plusmn;8.14 &micro;g/kg dry mater that was more than the standard limit of WHO.<!--stripped--><!--stripped--></p> خور موسی, فلزات سنگین, عضله‌ی ماهی, گل خورک, ساردین و شوریده. Heavy Metals, Muscle, Boleophthalmus dussumieri, Sardinella melanura, Otolithes ruber. 59 68 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-256-6&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Daneshyar حسین دانشیار 10031947532846002818 10031947532846002818 No Islamic Azad University, Ahvaz, Iran دانشگاه آزاد اسلامی ابراهیم پناهپور 10031947532846002819 10031947532846002819 Yes Ahvaz Branch, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی Navid Ghanavati نوید قنواتی 10031947532846002820 10031947532846002820 No Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran دانشگاه آزاد اسلامی