Wetland Ecobiology

fa بررسی میزان تجمع زیستی فلزات سنگین سرب، روی و مس در اندام‌های مختلف گیاه نی (Phragmites australis) در رودخانه گِلِرود Investigation of the Bioaccumulation of Pb, Zn and Cu in Different Organs of Common Reed (Phragmites australis) in Gelerood River تخصصي Special پژوهشي Research آلاینده‌های فلزی به دلیل ورود به چرخه غذایی اهمیت بوم‌شناختی زیادی دارند. در پژوهش حاضر به‌منظور بررسی وضعیت آلودگی و تأثیر گونه‌ گیاهی غالب موجود در رودخانه گِلِرود، غلظت فلزات سنگین روی، مس و سرب در رسوب و گونه گیاهیPhragmites australis  موردبررسی قرار گرفت. سپس از شاخص تجمع زیستی و انتقال برای بررسی پتانسیل گیاه‌پالایی استفاده گردید. نمونه‌برداری در سه بخش رسوب، ریشه و برگ در پنج محل مطالعاتی با سه تکرار در پاییز 1393 صورت گرفت. نتایج نشان داد که میانگین غلظت‌های فلزات مس، سرب و روی در اندام‌های هوایی برابر با 4/7، 17/11 و 87/11 و در اندام‌های زیرزمینی برابر با 71/6، 28/9 و 81/17 میکروگرم بر گرم وزن خشک است. در رسوبات رودخانه میانگین غلظت‌های فلزات مس، سرب و روی به ترتیب 2/16، 5/7 و 77/41 میکرو‌گرم بر گرم است که به‌مراتب پایین‌تر از حد استاندارد قرار دارد و این نشان‌دهنده عدم آلودگی جدی برای موجودات زنده منطقه به این فلزات می‌باشد. بر اساس نتایج، شاخص تجمع زیستی فلزات سرب، مس و روی در اندام‌ زیرزمینی به ترتیب 32/1، 41/0 و 42/0 و در اندام هوایی به ترتیب 49/1، 45/0 و 28/0 است. نتایج این شاخص نشان داد که گیاه نی به‌عنوان یک گیاه بیش‌اندوز برای فلز سرب و یک گیاه جاذب در رابطه با فلزات مس و روی عمل کرده است. همچنین شاخص انتقال فلزات سرب، مس و روی به ترتیب 2/1، 11/1 و 66/0 محاسبه گردید. نتایج نشان می‌دهد که مقدار شاخص انتقال در رابطه با فلز سرب و مس بزرگ‌تر از یک بوده ‌است که نشان‌دهنده‌ نقش مؤثر ریشه گیاه نی در انتقال این فلزات به بخش‌های مختلف گیاه است. با توجه به ضرایب دو شاخص موردبررسی، گیاه نی برای برداشت گیاهی فلزات سرب و مس و تثبیت گیاهی در رابطه با فلز روی از منطقه موردمطالعه پیشنهاد می‌گردد. Heavy metals have ecological importance due to enter into food chain. In this study, in order to investigate the heavy metal pollution status and the effect of the dominant plant in Gelerood river, the concentrations of heavy metals Pb, Zn and Cu were investigated in sediment and plant species of Phragmites australis. Then, the Bioconcentration Factor (BCF) and the Translocation Factor (TF) were used to investigate the phytoremediation potential. Samples were collected from sediment, root and leaf in five stations with three replications in autumn of 2014. The results showed that the mean concentrations of Cu, Pb and Zn in aboveground organs of plants were 7.4, 11.17 and 11.87 (in μg/g of dry mass), respectively, and in the underground organs of the plant were 6.71, 9.29 and 17.81 (in μg/g of dry mass), respectively. In addition, the mean concentrations of Cu, Pb and Zn in sediment samples were 16.2, 7.5, and 41.77 (μg/g), respectively, that the concentrations of heavy metal in sediment were relatively lower than toxicity level. The result indicates that the heavy metals are not serious contamination for the living organisms of the region. Based on the results, the mean BCF of underground organs were 1.32 (Pb), 0.41 (Cu), and 0.42 (Zn), respectively, and for the aboveground organs were 1.49 (Pb), 0.45 (Cu), and 0.28, respectively. According to BCF result, P. australis is known as a hyper-accumulator plant for Pb, and the plant is known as an accumulator plant for Cu and Zn. In addition, the mean TF for Pb, Cu, and Zn were 1.2, 1.11, and 0.66, respectively. The results show that the value of the TF in relation to Pb and Cu is greater than 1, which indicaes the effective role of roots in transferring these metals to different parts of the plant. According to the coefficients of indexs, Phragmites australis are recommended for the phytoextraction of Pb and Cu, and the phytostabilization in relation to Zn metal in the study area. فلزات سنگین, تجمع زیستی, فوق جاذب, شاخص انتقال, گیاه نی, رسوب. Heavy metals, Bioconcentration Factor, Super absorbent, Translocation Factor, Phragmites australis, Sediment. 15 30 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-524-2&slc_lang=fa&sid=1 Mehrdad Mir Sanjari مهرداد میرسنجری 10031947532846006157 10031947532846006157 Yes Assistant Professor of Environmental Sciences, Department of Environmental Science, University of Malayer, Malayer, Iran استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده محیط زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Samar Mortazavi ثمر مرتضوی 10031947532846006158 10031947532846006158 No Assistant Professor of Environmental Sciences, Department of Environmental Science, University of Malayer, Malayer, Iran استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده محیط زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Sahar Abedian سحر عابدیان 10031947532846006159 10031947532846006159 No Instructor of University of Environmental Sciences, Department of Agriculture and Natural Resource, University of Payam e noor, Kerman, Iran مدرس گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه پیام‌نور کرمان، کرمان، ایران Parvin Goudarzi Yaghobi پروین گودرزی یعقوبی 10031947532846006160 10031947532846006160 No .Sc. of Environmental Sciences, Department of Environmental Science, University of Malayer, Malayer, Iran دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده محیط زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران