fa بررسی تغییرات پوشش گیاهی تالاب گاوخونی با استفاده از شاخص رطوبت خاک تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تالاب گاوخونی در مرکز فلات ایران به عنوان یکی از مهم&shy;ترین اکوسیستم‌های آبی ایران رویشگاه و زیستگاه گونه&rlm;های گیاهی و جانوری بومی می&rlm;باشد. هدف از این پژوهش ارزیابی روند تغییرات تیپ&rlm;های پوشش گیاهی و شاخص رطوبت خاک (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Soil Moisture Index</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">) در منطقه تالاب گاوخونی در بازه زمانی 16 ساله بود.</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تیپ‌های گیاهی از طریق</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> بازدید صحرایی</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">در طی سال&shy;های 1390 و 1396 مشخص و نقشه آن در نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ArcGIS</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">10.5</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> ترسیم شد. </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">شاخص رطوبت خاک با استفاده از</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مفهوم</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">فضای</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مثلثی بین</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">نمایه</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">گیاهی</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> تفاضل</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">نرمال</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">NDVI</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">دمای سطح زمین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">LST</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">) از تصاویر مودیس در بازه زمانی 1380 تا 1396 تولید گردید. نتایج نمایانگر تعداد 24 تیپ گیاهی </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">منطقه</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مورد مطالعه </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">در بازه زمانی 1390 تا 1396 بود. تیپ&rlm; گیاهی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&nbsp;Salsola tomentosa-Artemisia sieberi</span></span></em><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> بیشترین مساحت از کل منطقه مورد مطالعه (89630 هکتار) را به&shy;خود اختصاص داد. تیپ‌های گیاهی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Astragalus squarosus- Stipagrostis plumosa</span></span></em> &nbsp;<span style="font-family:B Mitra;">و</span> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Astragalus squarosus</span></span></em> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">کمترین مساحت (158 و 296 هکتار) را به&shy;ترتیب در سال&shy;های 1390 و 1396 به خود اختصاص دادند. نتایج نشان داد که تغییرات اساسی در پوشش گیاهی از سال ۱۳۹۰ به بعد رخ داده‌است که شامل حذف برخی از گونه&shy;های گیاهی غالب مانند </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Phragmites australis</span></span></em><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Aeluropus littoralis</span></span></em><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> در منطقه بوده‌است که ممکن است به دلیل کاهش شاخص رطوبت خاک باشد. نقشه&shy;های شاخص رطوبت خاک نشان داد که مساحت طبقه کم رطوبت خاک (2/0-0) افزایش ولیکن مساحت طبقات متوسط و خوب (بیش از 2/0) از سال 1380 تا 1396 کاهش یافته‌است. </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">پایش شاخص</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">رطوبت خاک</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">طریق</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تصاویر ماهواره</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ای</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">منظور</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی روند</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تغییرات</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">پوشش گیاهی در مناطق تالابی که پیشینه</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تاریخی</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">رطوبتی</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ثبت</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">نشده‌است، می‌تواند روش مناسبی</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">برای</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">نمونه‌برداری</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مستقیم و میدانی</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">رطوبت خاک</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">باشد و مدیران مراتع را برای مدیریت حفاظت از گونه&rlm;های گیاهی در معرض خطر، بهبود برنامه‌های احیاء و اصلاح اکوسیستم یاری نماید.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:BMitra;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span> <pre> Gavkhouni wetland located in the center of Iran&#39;s Plateau is one of the important habitat for native flora and fauna. The present study aimed to evaluate change trend of vegetation types and Soil Moisture Index in Gavkhouni wetland since recent 16 years. Vegetation types were identified via field visitation during 2011-2017 and the maps were generated in ArcGIS 10.5. SMI is derived using a triangle space concept between the land surface temperature and normalized difference vegetation index from MODIS satellite data during 1380 to 1396. 24 vegetation types were identified in the study area<span dir="RTL">.</span> The highest area of the whole study area was allocated to vegetation type named <em>Salsola tomentosa-Artemisia sieberi </em>(89630 ha). Two vegetation types including<em> Astragalus squarosus- Stipagrostis plumosa</em> and <em>Astragalus squarosus </em>covered the lowest area (158 and 296 ha)in 1390 and 1396 respectively. The results showed that major changes in vegetation types occurred from 1390 including deletion of some dominated species such as <em>Phragmites australis </em>and<em> Aeluropus littoralis</em> in the study area which may be attributed to decreasing soil moisture index. The generated maps of SMI indicated that the area with low level of SMI (0-0.2) have increased while the areas with moderate and high levels of SMI (>0.2) have decrease from 2001 to 2017. In order to investigate plant vegetation changes, monitoring of SMI through satellite imagery can serve as an appropriate alternative to direct sampling and field measurement of soil moisture in wetland areas without available soil moisture records. Furthermore, range managers and natural resources and environmental protection authorities can use our findings as basic information in conservation management of endangered plant species and development of restoration and improvement programs.</pre> تیپ‌های گیاهی, رطوبت خاک سطحی, NDVI, LST, تالاب گاوخونی. Vegetation types, Surface soil moisture, NDVI, LST, Gavkhouni wetland. 43 56 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-627-2&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Jaberalansar زهرا جابرالانصار 10031947532846005775 10031947532846005775 Yes Research Expert, Research Division of Natural Resources, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Isfahan, Iran محقق علوم مرتع، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش‌وترویج کشاورزی، اصفهان، ایران. Mohammad Taghi Feizi محمدتقی فیضی 10031947532846005776 10031947532846005776 No Research Expert, Research Division of Natural Resources, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Isfahan, Iran محقق علوم مرتع، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش‌وترویج کشاورزی، اصفهان، ایران Babak Bahreininejad بابک بحرینی نژاد 10031947532846005777 10031947532846005777 No Assistant Professor, Research Division of Natural Resources, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Isfahan, Iran استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش‌وترویج کشاورزی، اصفهان، ایران