Wetland Ecobiology

fa مطالعه کیفیت آب رودخانه بشار در منطقه حفاظت‌شده دنا Study of the Beshar River water quality in the Dena Protected Area تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در حال حاضر آب رودخانه بشار، منبع حیات آبزیان و تأمین‌کننده آب موردنیاز حیات‌وحش و ساکنان حواشی آن است و یکی از سرشاخه‌های مهم رودخانه کارون میباشد. این پژوهش باهدف بررسی کیفیت آب قسمتی از رودخانه بشار که از منطقه حفاظت‌شده دنا عبور میکند، انجام گرفت. در این مطالعه در طول رودخانه بشار در محدوده موردمطالعه یازده ایستگاه انتخاب گردید و نمونه‌برداری از این مسیر 19068 متری به مدت سه روز متوالی در بهمن ۱۳۹۵ و در هر ایستگاه با سه تکرار انجام گرفت و درمجموع 33 نمونه جمع‌آوری گردید. درنهایت نمونهها در ظروف شیشه‌ای درپوشیدِ به آزمایشگاه منتقل گردید و پارامترهای نیترات (NO3)، فسفر (P)، اکسیژن خواهی بیولوژیکی (BOD)، کل جامدات محلول (TDS) و کلی فرم مدفوعی (Fecal coliform) استخراج گردید. دادههای به‌دست‌آمده از طریق آزمون تی تک نمونه‌ای، آزمون تی غیر جفتی، آزمون تجزیه واریانس و آزمون همبستگی اسپیرمن مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد میانگین فسفر (68/0±672/0) و کلی فرم مدفوعی (17/0±01/4) در آب بیشتر از حد مجاز استاندارد بود (01/0P≤) و نیز در مقاطعی از رودخانه با حضور هم‌زمان چند کاربری انسانی، کشاورزی و صنعتی در اطراف آن، میزان دو پارامتر فسفر (همه ایستگاه‌ها بهجز 2، 4 و 9) و کلی فرم مدفوعی (سه ایستگاه 7، 8 و 10) بیشتر از حد استاندارد بود (05/0P≤ ≤0). همچنین تغییرات مکانی هر پنج فاکتور معلول ورود هم‌زمان فاضلاب تصفیه نشده سایتهای سنگ‌شکن، استخرهای پرورش ماهی، روستاها و زمینهای کشاورزی به آب رودخانه بود. از طرف دیگر، همبستگی مثبت معنیدار بین P، TDS، BOD و Fecal coliform نشانگر افزایش بار آن‌ها از منابع آلوده‌کننده در اطراف آب رودخانه به‌طور هم‌زمان بود؛ بنابراین آب رودخانه بشار در طی عبور از منطقه حفاظت‌شده دنا در ایستگاه‌های 7، 8، 10 و ۱۱ که در مجاورت هم‌زمان چندین کاربری انسانی، کشاورزی و صنعتی قرارگرفته، تنزل کیفیت داشته و با توجه به مصارف انسانی و حیات‌وحش از آب آن در مسیر منطقه حفاظت‌شده، خطر آلودگی، بیماری و مرگ آنها را تهدید میکند.</div> <div style="text-align: justify;">Currently, the Beshar river water is the source of aquatic life and water resource for wildlife and inhabitants around it and it is one of the major tributaries of the Karun river. This study aimed to access the water quality of a part of the Beshar river which pass through the Dena Protected Area (DPA). In this study, eleven stations were selected along the Beshar river in the study area and this 19068 meters’ route was sampled during three consecutive days in February 2017 with three replications in each station and a total of 33 samples were collected. The samples were finally transferred to the laboratory in covered glass containers and the parameters of Nitrate (NO3), Phosphorus (P), Biological Oxygen Demand (BOD), Total Dissolved Solids (TDS) and Fecal coliform were extracted. The data were analyzed by One Sample T-test, Independent Sample T-Test, Analysis of Variance (ANOVA) and Spearman Correlation Matrix. The results showed that the mean of P (0.672±0.68) and fecal coliform (4.01±0.17) in the water was higher than the standard limits (p≤0.01) and in some parts of the river with simultaneous presence of several human, agricultural and industrial uses around it, the two parameters of P (all stations except 2, 4 and 9) and fecal coliform (three stations of 7, 8 and 10) was higher than the standard limits (0≤p≤0.05). Also, the spatial variability of all five factors resulted from the simultaneous entry of untreated wastewater of crusher sites, aquaculture, villages and agricultural lands to the river water. On the other hand, a positive significant correlation between P, TDS, BOD and fecal coliform indicate an increasing load of them from the pollutant sources around the river water simultaneously. Therefore, Beshar river water has deteriorated while passing through the DPA around the stations of 7, 8, 10 and 11 which were simultaneous adjacent to multiple human, agricultural and industrial uses and due to the human and wildlife consumption of its water along the route in the area, the risk of infection, disease and death threat them.</div> بشار, دنا, کیفیت آب, رودخانه, منطقه حفاظت‌شده Beshar, Dena, Water quality, River, Protected area 69 82 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-279-3&slc_lang=fa&sid=1 Ruhollah Haghighat1 روح الله حقیقت 10031947532846006097 10031947532846006097 No Yasouj Department of Environment, Yasouj, Iran. اداره کل حفاظت محیط‌زیست یاسوج، یاسوج، ایران. Haniyeh Nowzari هانیه نوروزی 10031947532846006098 10031947532846006098 Yes Assistant Professor, Department of Environment, Abadeh Branch, Islamic Azad University, Abadeh, Iran. استادیار گروه محیط‌زیست، واحد آباده، دانشگاه آزاد اسلامی، آباده، ایران.