fa بررسی ضرایب انباشت زیستی و انتقال نیکل و کادمیوم در اندام‌های هوایی و زمینی سه گونه گیاه آبزی Scirpus tabernaemontani, Phragmites australis و Typha latifolia تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">گیاهان آبزی ظرفیت جذب فلزات سنگین بالا و متفاوتی دارند و ازاین‌رو استفاده از آن‌ها به‌عنوان یک روش ارزان</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">قیمت و سازگار با محیط‌زیست برای پالایش فلزات از محیط&shy;های آلوده توصیه می&shy;گرد</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">د. در این تحقیق، انباشت، </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ضرایب</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> انباشت زیستی و انتقال</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> دو فلز سنگین نیکل و کادمیوم توسط سه گونه گیاهی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">Scirpus tabernaemontani</span></span></em><em><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">,</span></span></em><em><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;"> Phragmites</span></span></em> <em><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">australis</span></span></em> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <em><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">Typha </span></span></em><em><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">l</span></span></em><em><span dir="LTR"><span style="font-size:13.0pt;">atifolia</span></span></em> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">از طریق اعمال سه سطح نیکل با سطوح 20، 50 و 150 میلی‌گرم در کیلوگرم و کادمیوم با سطوح 10، 35 و 85 میلی&shy;گرم در کیلوگرم کشت‌شده در بستر شنی و محیط کشت گلدانی در مدت‌زمان 60 روز، </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">در تابستان 1396 </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">موردمطالعه قرار گرفت. پس از آماده‌سازی بستر و افزودن</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> مواد شیمیایی مغذی و تغلیظ بستر به فلزات موردبررسی، هر محیط کشت به‌صورت تصادفی به یک تیمار و در سه تکرار اختصاص یافت. نتایج تحقیق نشان داد که تأثیر سطوح مختلف غلظت هر دو فلز و نوع گیاه آبزی بر انباشتگی در اندام</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">های گیاهی معنی&shy;دار گردید. همچنین انباشت دو فلز موردبررسی در اندام</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">های زیرزمینی به‌مراتب بیش از مقادیر مشابه در اندام</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">های هوایی بوده است. بیشترین انباشت در اندام</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">های زیرزمینی و هوایی مربوط به گونه گیاهی تیفا با مقادیر 6/71 و 8/35 میلی‌گرم در کیلوگرم ماده خشک در مورد نیکل و 6/34 و 5/12 میلی‌گرم در کیلوگرم ماده خشک در مورد کادمیوم مشاهده گردید. </span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشترین میزان ضریب انتقال هر دو فلز سنگین نیکل و کادمیوم، برای گونه گیاهی تیفا با مقادیر 44/0 و 34/0 ثبت گردید. هر دو گونه گیاهی نی و تیفا ازنظر فاکتور تجمع زیستی با مقادیر 78/0- 68/0 و 84/0- 71/0 در مورد کادمیوم و 70/0</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> 48/0 و 70/2 </span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> 58/0 در مورد نیکل در محدوده قابل‌ملاحظه‌ای قرار دارند.</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> با توجه به اینکه آزمایش حاضر در فصل گرم سال در خوزستان انجام‌شده است با توجه به دمای بالای هوا، تبخیر و تعرق شدید گیاهان آبزی می&shy;تواند دلیل خوبی برای جذب بیشتر فلزات سنگین باشد.</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></div> Aquatic plants have a high and different capacity to absorb heavy metals. Therefore, their use is recommended as an inexpensive and environmentally friendly method to remove metals from contaminated environments. In this study, accumulation, bio-concentration and transfer factors of two heavy metals nickel and cadmium by three plant species <em>Scirpus</em> <em>tabernaemontani</em>, <em>Phragmites</em> <em>australis</em> and <em>Typha</em> <em>latifolia</em> by applying three levels (nickel with levels of 20, 50 and 150 mg/kg and cadmium levels of 10, 35 and 85 mg/kg) cultured in pot culture medium with a sandy bed for 60 days in winter of 2017 were studied. After preparing the substrate, adding nutrient chemicals and concentrating the substrate to the studied metals, each culture medium was randomly assigned to one treatment in three replications. The results showed that the effect of different levels of concentration of both metals and type of aquatic plant on accumulation in plant organs was significant. Also, the accumulation of the two studied metals in the underground organs was far more than the same values in the aerial organs. Maximum amount of nickel accumulation was observed in underground and aerial organs related to <em>Typha</em> <em>latifolia</em> with values of 71.6 and 35.8 mg/kg and 34.6 and 12.5 mg/kg in dry matter for cadmium. The highest transfer factor about nickel and cadmium were recorded for <em>Typha</em> <em>latifolia</em> with values of 0.44 and 0.34. In terms of bio-concentration factor, <em>Phragmites</em> <em>australis</em> and <em>Typha</em> <em>latifolia</em> with values of 0.68-0.78 and 0.71-0.84 for cadmium, and 0.48-0.70 and 0.58-0.70 for nickel are in ranges are considerable. Due to the fact that the present experiment was conducted in the warm season in Khuzestan, due to the high air temperature, high evapotranspiration of aquatic plants can be a good reason to absorb more heavy metals. تیفا, نی, نیکل, کادمیوم, انباشتگی, بوریا. تیفا, نی, نیکل, کادمیوم, انباشتگی, بوریا. Typha,Phragmites, Nickel, Cadmium, Accumulation, 85 99 http://jweb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-701-2&slc_lang=fa&sid=1 Shahram Goudarzi شهرام گودرزی 10031947532846006095 10031947532846006095 No Assistant Professor, Department of Soil Sciences, Health and Organic Production Technology Research Center, Dezful Branch, Islamic Azad University, Dezful, Iran. استادیار، گروه خاکشناسی، مرکز تحقیقات فناوری تولید محصولات سالم و ارگانیک، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران. Ali Afrous علی افروس 10031947532846006096 10031947532846006096 Yes Assistant Professor, Department of Water Engineering, Health and Organic Production Technology Research Center, Dezful Branch, Islamic Azad University, Dezful, Iran. استادیار، گروه مهندسی آب، مرکز تحقیقات فناوری تولید محصولات سالم و ارگانیک، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران.