مطالعه کمی و کیفی رودخانهها یکی از مهمترین عواملی است که بایستی بررسی شود چراکه رودخانهها در دسترسترین منبع آب موردنیاز جهت مصارف بخشهای مختلف میباشند. با توجه به ورود انواع آلایندهها، نگرانیهای بسیاری در موردحفاظت کیفی رودخانهها وجود دارد. مدلسازی و ارزیابی عوامل مؤثر روی تغییرات پارامترهای کیفیت آب از اولین گامهای مدیریت کیفی آب رودخانهها میباشد. کیفیت آب رودخانه قزلاوزن بهعنوان منبع اصلی تأمین آب، با توجه به مصرف کشاورزی فراوانی که دارد، از اهمیت به خصوصی برخوردار میباشد. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی توان خود پالایی رودخانه قزلاوزن و شبیهسازی کیفی آب رودخانه با استفاده از مدل Qual2kw است. در این پژوهش با استفاده از مدل یکبعدی کیفی Qual2kw وضعیت کیفی رودخانه قزلاوزن به طول 208 کیلومتر در طی 4 دوره اسفند 1396 و مهر 1397 واسنجی و تیر و آذر 1397 صحت سنجی شد. در این راستا 9 پارامتر اصلی کمیت و کیفیت آب شامل دبی، سرعت جریان، دمای آب، هدایت الکتریکی، کل مواد جامد، اکسیژن محلول، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی، نیتروژن و فسفر کل در 8 ایستگاه مدنظر قرار گرفت. بهمنظور تعیین خطای بین دادههای مشاهداتی و شبیهسازیشده در مرحله کالیبراسیون و صحت سنجی مدل از شاخصهای آماری به ترتیب خطای مطلق میانگین (MAE)، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) میانگین خطای اریبی) (MBE استفاده شد. همچنین میزان توان خود پالایی رودخانه برای پارامترهای کیفی خاص DO،BOD،TP و TN محاسبه گردید. مدل Qual2kw نشان داد که این مدل دقت مناسبی در شبیهسازی پارامترهای کیفیت آب رودخانه کوهستانی قزلاوزن دارد. نتایج بررسی مقادیر دما نشان داد که مقدار دما در تیرماه در اغلب ایستگاههای مطالعاتی افزایش داشته و به دلیل کاهش مقدار دبی و افزایش دما میزان BOD و TSS نیز افزایش چشمگیری داشته است. نتایج بررسی مقادیر پارامترهای کیفی نشان داد بیشترین توان خود پالایی رودخانه قزلاوزن برای پارامترهای اکسیژن محلول (DO) 96%، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی (BOD) 91%، فسفر کل (TP) 80 درصد و نیتروژن کل (TN) 66 درصد اتفاق افتاد. همچنین بهترین شبیهسازی مربوط به پارامتر pH و فسفر کل و بدترین شبیهسازی پارامترهای EC و TSS با میانگین مقادیر RMSE و MAE و MBE به دست آمد. ارزیابی نتایج نشان داد که رودخانه قزلاوزن توانایی خود پالایی را در لحظه ورود شاخه فرعی دارد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1401/12/5 | پذیرش: 1401/6/10 | انتشار: 1401/6/10