kianersi F, Shirmohammadi M, Hoshmand H, Mazraeavi M, Bani Taphroozadegan J. Assessment of Water Quality in Simineh Dam Reservoir Using Macrobenthos-Based Biotic Indices. Wetland Ecobiology 2025; 17 (2) : 1
URL:
http://jweb.ahvaz.iau.ir/article-1-1086-fa.html
کیان ارثی فرحناز، شیرمحمدی مهرناز، هوشمند حسین، مزرعاوی محسن، بنی طرفی زادگان جمیل. مطالعه کیفیت آب دریاچه سد سیمره با استفاده از شاخصهای زیستی بر پایه ماکروبنتوزها. اکوبیولوژی تالاب. 1404; 17 (2) :1-11
URL: http://jweb.ahvaz.iau.ir/article-1-1086-fa.html
موسسه تحقیقات
چکیده: (417 مشاهده)
بیمهرگان کفزی (ماکروبنتوزها) بهعنوان بخش مهمی از زنجیرههای غذایی در اکوسیستمهای آبی همچون دریاچهها و مخازن سدها نقش اساسی ایفا میکنند. این موجودات به دلیل حساسیت به تغییرات محیطی و ویژگیهایی چون تحرک کم و طول عمر نسبتاً طولانی، شاخصهای زیستی مناسبی برای پایش کیفیت آب و ارزیابی سلامت اکولوژیک این اکوسیستمها محسوب میشوند و میتوانند در شناسایی چالشهای ناشی از پدیدههایی مانند یوتروفیکاسیون مورد استفاده قرار گیرند. به همین منظور، این مطالعه با هدف بررسی کیفیت رسوبات و وضعیت اکولوژیک دریاچه سد سیمره در استان ایلام، با تأکید بر پتانسیلهای شیلاتی، انجام شد. نمونهبرداری از رسوبات بستر در پنج ایستگاه مختلف (شامل ایستگاه ورودی، سه ایستگاه درون دریاچه و ایستگاه خروجی) طی چهار فصل سال ۱۳۹۵ انجام پذیرفت. در مجموع، ۳۰۹۰ فرد ماکروبنتوزی جمعآوری و شناسایی شد که به ۶ شاخه اصلی بیمهرگان تعلق داشتند. آنالیز ترکیب جامعه نشان داد که کرمهای حلقوی (Annelida) با سهم ۵۴ درصدی، بیشترین فراوانی را در بین گروهها به خود اختصاص دادهاند. پس از آن، بندپایان (Arthropoda) با ۲۱ درصد و کرمهای پهن (Platyhelminthes) با ۱۶ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتند. بررسی تغییرات مکانی جمعیتهای بنتیکی نشان داد که فراوانی، تعداد گونهها و همچنین شاخصهای تنوع و غنای گونهای، از ایستگاه ورودی به سمت بخشهای میانی دریاچه روندی کاهشی داشته است. در مقابل، در ایستگاه خروجی، روندی افزایشی در این شاخصها مشاهده شد. الگوی تغییرات درصد مواد آلی رسوبات دقیقاً برعکس این روند بود، به طوری که بیشترین میزان مواد آلی در ایستگاههای میانی دریاچه که از جریان آب کاسته شده است، انباشتهشده بود. به نظر میرسد که شرایط ساکن و راکد در بخشهای مرکزی دریاچه موجب تجمع مواد آلی و در نتیجه کاهش اکسیژن و تنوع زیستی شده است. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که دریاچه پشت سد سیمره از نظر ذخیره و تنوع فون بنتیکی در وضعیت فقیری قرار دارد. پایین بودن مقادیر شاخصهای تنوع زیستی در اکثر ایستگاهها، بهویژه در بخشهای میانی، گویای فشارهای اکولوژیک موجود در این اکوسیستم مصنوعی است؛ بنابراین، تدوین و اجرای راهبردهای مدیریتی جامع برای کنترل ورود مواد آلی، بهبود کیفیت آب و در نهایت احیای جامعه بیمهرگان کفزی در این دریاچه، برای حفظ تعادل اکولوژیک و بهرهبرداری پایدار از منابع آن، امری ضروری است.
شمارهی مقاله: 1
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/4/4 | پذیرش: 1404/9/16 | انتشار: 1404/9/16