تالاب بینالمللی آلاگل، با مساحتی حدود 2500 هکتار در شمال شرق ایران و در حوضه آبریز رودخانه آترک، از جمله مهمترین زیستگاههای زمستانگذرانی پرندگان آبزی در منطقه کاسپین شرقی محسوب میشود. این تالاب که در سال 1994 بهعنوان سایت رامسر شناخته شده، در سالهای اخیر با کاهش شدید منابع آبی ناشی از سدسازیهای بالادست، خشکسالیهای مکرر و تغییرات اقلیمی مواجه بوده است. در این مطالعه، تغییرات جمعیت، غنای گونهای و تنوع زیستی پرندگان آبزی زمستانگذر در یک دوره پنجساله (1386 تا 1390) با روشهای استاندارد میدانی و آماری بررسی شد. جمعآوری دادهها با استفاده از روش بینالمللی Total Count و با بهکارگیری ابزارهای مشاهده دقیق (دوربینهای زاویس و زاویسکی) انجام گرفت. در مجموع، 53262 فرد پرنده متعلق به 43 گونه از 8 خانواده ثبت شد که خانواده مرغابیان (Anatidae)با 63.25% فراوانی، غالبترین گروه را تشکیل داد. تحلیلهای آماری نشان داد که جمعیت کل پرندگان از 20320 فرد در سال 1386 به 2702 فرد در سال 1390 (کاهش 86.7%) و غنای گونهای از 34 به 12 گونه کاهش یافته است. شاخص تنوع شانون-وینر نیز از 3.325 به 1.512 (کاهش 54.5%) و شاخص سیمپسون از 0.862 به 0.437 رسید. آزمون من-کندال روند کاهشی معنیداری را در جمعیت کل (τ = -0.80, p = 0.05) و تنوع (τ = -0.60, p < 0.05) تأیید کرد. همچنین، همبستگی مثبت و قوی بین جمعیت و غنای گونهای (r = 0.92, p < 0.05) نشاندهنده تأثیر همزمان عوامل محیطی بر این دو شاخص است. یافتهها بیانگر تخریب ساختار اکولوژیکی جامعه پرندگان و کاهش عملکرد اکوسیستمی تالاب آلاگل است. با وجود این روند نگرانکننده، تالاب همچنان بهعنوان زیستگاه حیاتی برای پرندگان مهاجر عمل میکند. این مطالعه بر ضرورت اتخاذ اقدامات فوری حفاظتی، احیای هیدرولوژیکی تالاب و اجرای پایشهای بلندمدت برای حفظ تنوع زیستی و وظایف اکولوژیکی این اکوسیستم حساس تأکید میورزد.
Ghaemi R, H. Kiabi B, Behrouzi-Rad B, Behbash R. A Survey of Species Diversity and Population Fluctuations of Wintering Waterbirds and Waders in the Alagol International Wetland (2007-2012). Wetland Ecobiology 2024; 16 (3) : 4 URL: http://jweb.ahvaz.iau.ir/article-1-1109-fa.html
قائمی رمضانعلی، کیابی بهرام، بهروزی راد بهروز، بهباش روشنا. بررسی تنوع گونهای و نوسان جمعیت پرندگان آبزی و کنارآبزی زمستانگذران تالاب بین المللی آلاگل از سال 1386 تا 1390. اکوبیولوژی تالاب. 1403; 16 (3) :40-51
