دانشیار گروه محیطزیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
چکیده: (39 مشاهده)
تالابها و مناطق حفاظت شده بهعنوان گنجینههای تنوع زیستی در سطح جهان، نقشی حیاتی درحفظ و نگهداری اکوسیستمهای طبیعی ایفا میکنند. منطقه حفاظتشده شیمبار، با زیستگاههای متنوع خود شامل کوهستانها، بلوطزارها و تالابها یکی از مهمترین زیستبومهای کشور محسوب میشود این پژوهش با هدف ارزیابی آسیبپذیری محیط زیستی منطقه حفاظت شده شیمبار با روش DPSIR انجام شده است. لحاظ ماهیت کاربردی و روش توصیفی_تحلیلی میباشد. از مدل DPSIR (نیروی محرکه، فشار، وضعیت، تاثیر، پاسخ) و ارزیابی آسیبپذیری استفاده شد و گردآوری اطلاعات از بررسی گزارشات، اسناد و مطالعات پیشین، بازدید میدانی منطقه و نظر خبرگان و کارشناسان محیط زیست و فهرستی از شاخصهای موثری که میتوانند آسیبپذیری را تحت تاثیر قرار دهند، تهیه شد. 6 نیروی محرکه اصلی و تاثیرگذار منطقه شامل توسعه جمعیت، گردشگری، گسترش جادهها، چرای بیرویه، کوچرو بودن عشایر و عدم یکپارچگی مدیریت از مهمترین نیروهای محرکه تأثیرگذار بر محیط زیست منطقه هستند. دراین راستا، ارزشهای محیطزیستی منطقه و تالاب در چهار بعد هیدرولوژیکی، اجتماعی، اقتصادی و اکولوژیکی شناسایی و تحلیل شد. نتایج بررسی نشان داد بیشترین تهدید در ماتریس ارزیابی اکولوژیکی محیطزیست منطقه بود که شامل از بین رفتن گیاهان خشکیزی و بندر آب، زیستگاه حیاتوحش و کاهش تنوعزیستی می باشد. علاوه بر مهمترین تهدیدات که به نابودی گونههای خشکیزی، کاهش تنوع پرندگان و تخریب زیستگاههای حیاتوحش، بهویژه در تالاب شیمبار صورت گرفته است مدیریت ناکارآمد و عدم هماهنگی بین نهادهای مسئول بر شدت این چالشها افزوده است. در ارزیابی آسیبپذیری از بین 9 تهدید شناسایی شده بیشترین آسیب، خشکسالی است که بیشترین ریسک را برکاهش تنوع زیستی منطقه و تالاب و آتشسوزی به همراه دارد. این پژوهش میتوان با سیاستگذاران و مدیران در جهت تدوین برنامههای حفاظتی مؤثر برای تضمین پایداری این منطقه کمک کرد.
Almasi Z, Dashti S. Analysis of Factors Affecting the Vulnerability of the Shimbar Protected Area and Management Strategies Using the DPSIR Model. Wetland Ecobiology 2025; 17 (2) : 5 URL: http://jweb.ahvaz.iau.ir/article-1-1110-fa.html
الماسی زهرا، دشتی سولماز. تحلیل عوامل مؤثر بر آسیب پذیری منطقه حفاظت شده شیمبار و ارائه راهبردهای مدیریتی با استفاده از مدل DPSIR. اکوبیولوژی تالاب. 1404; 17 (2) :56-70
