این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات همزمان تغییر اقلیم و تغییر کاربری اراضی بر مؤلفه‌های هیدرواقلیمی حوضه آبریز سد دز، با بهره‌گیری از مدل نیمه‌توزیعی SWAT، داده‌های اقلیمی CMIP6، ریزمقیاس‌نمایی LARS-WG، تحلیل سنجش‌از‌دور و تلفیق با مدل HEC-HMS انجام شد. حوضه دز به دلیل اقلیم نیمه‌خشک، توپوگرافی کوهستانی، وابستگی به ذوب برف و نقش راهبردی در تأمین آب و تولید برق‌آبی، از حساسیت بالایی نسبت به تغییرات محیطی برخوردار است. نتایج واسنجی و اعتبارسنجی نشان دادند که SWAT توانایی مناسبی در بازسازی جریان و رسوب دارد. بر اساس سناریوهای اقلیمی، افزایش دمای حداقل و حداکثر در تمام سناریوها پیش‌بینی شد که در سناریوی SSP5-8.5 بیشترین مقدار را داشت و همراه با کاهش نسبی بارش، موجب کاهش رواناب سالانه، افت جریان پایه، افزایش تبخیر و تعرق و جابه‌جایی زمان اوج رواناب به ماه‌های سردتر شد. از سوی دیگر، سناریوی تغییر کاربری اراضی با افزایش اراضی کشاورزی دیم و بایر و کاهش پوشش‌های جنگلی و مرتعی، افزایش 54.5 درصدی رواناب سطحی، کاهش 17 درصدی تغذیه آبخوان و کاهش 19 درصدی جریان پایه را نشان داد. تحلیل NDWI و ارزیابی فضایی نیز بر حساسیت بیشتر نواحی شمالی و غربی حوضه نسبت به تولید رواناب و سیلاب دلالت داشت. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که حوضه سد دز با چالش همزمان سیلاب‌های فرین و کم‌آبی فصلی مواجه خواهد بود و مدیریت آن مستلزم حفاظت پوشش گیاهی، آبخیزداری و بهره‌برداری تطبیقی از مخزن است.

واژه‌های کلیدی: SWAT، CMIP6، سد دز، تغییر اقلیم، کاربری اراضی

متن کامل [DOC 4602 kb]   (4 دریافت)    

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

---

---