مجله علمی اکوبیولوژی تالاب
دانشگاه آزاد اسلامی اهواز
چکیده: (9 مشاهده)
تغییرات رژیم رواناب در حوضههای آبریز تحت تأثیر برهمکنش نوسانات اقلیمی و فعالیتهای انسانی قرار دارد و تعیین سهم هر یک از این عوامل، نقش مهمی در مدیریت پایدار منابع آب، برنامهریزی کاربری اراضی و تدوین راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم ایفا میکند. هدف این پژوهش، تعیین سهم نوسانات اقلیمی و فعالیتهای انسانی در تغییرات ماهانه رواناب حوضه آبریز کرخه با استفاده از یک رویکرد دادهمحور مبتنی بر الگوریتم ماشین بردار پشتیبان (Support Vector Machine; SVM) است. بدین منظور، روند تغییرات بارش، دمای هوا و رواناب با استفاده از آزمون ناپارامتری من–کندال بررسی شد و نقطه تغییر در سری زمانی رواناب با آزمون پتیت و روش منحنی تجمعی دوگانه تعیین گردید. سپس، مدل SVM با استفاده از دادههای دوره مرجع آموزش داده شد و برای بازسازی رواناب طبیعی در دوره پس از تغییر بهکار رفت تا سهم نوسانات اقلیمی و فعالیتهای انسانی در تغییرات رواناب برآورد شود. نتایج نشان داد که نقطه تغییر رژیم هیدرولوژیکی حوضه در اردیبهشت سال 1378 رخ داده است؛ بنابراین، دورههای قبل و بعد از این تاریخ بهترتیب بهعنوان دورههای پیش و پس از تغییر در نظر گرفته شدند. نتایج تفکیک عوامل مؤثر بر تغییرات رواناب نشان داد که فعالیتهای انسانی با سهم 2/64 درصد، عامل اصلی کاهش رواناب در حوضه کرخه بودهاند، در حالی که سهم نوسانات اقلیمی 8/35 درصد برآورد شد. این یافتهها بیانگر آن است که اگرچه نوسانات اقلیمی در کاهش رواناب مؤثر بودهاند، اما فعالیتهای انسانی نقش غالب و تعیینکنندهای در تغییر رژیم هیدرولوژیکی حوضه داشتهاند. بر این اساس، مدیریت تقاضای آب، کنترل برداشتهای بیرویه، افزایش بهرهوری مصرف آب، اصلاح الگوی کاربری اراضی و اجرای همزمان راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم، میتواند نقش مؤثری در کاهش روند افت رواناب و دستیابی به مدیریت پایدار منابع آب در حوضه آبریز کرخه ایفا کند.
شمارهی مقاله: 4
واژههای کلیدی: ماشین بردار پشتیبان، تغییرات ماهانه رواناب، نوسانات اقلیمی، فعالیتهای انسانی، حوضه آبریز کرخه.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |