تالابها بهعنوان اکوسیستمهای ارزشمند، نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی و پایداری اکولوژیکی دارند. تالاب قوریگول، ثبتشده در کنوانسیون رامسر، زیستگاه کلیدی پرندگان مهاجر و بومی، ازجمله گونههای درخطر انقراض است. این تالاب با تهدیداتی مانند کاهش منابع آبی و تغییر کاربری اراضی مواجه است. پرندگان بهعنوان شاخص زیستی، ابزار مهمی برای پایش سلامت اکوسیستمهای تالابی هستند. علم شهروندی، بهویژه از طریق پلتفرم eBird، ابزاری مؤثر برای جمعآوری دادههای محیطزیستی است. این پژوهش باهدف بررسی تنوع گونهای پرندگان تالاب قوریگول، دادههای شهروندی eBird، مشاهدات محلی و فهرست انتشاریافته در یک پژوهش انتشاریافته توسط سازمان حفاظت محیطزیست را مورد تحلیل و بررسی قرار داد. برای انجام این مطالعه، دادههای ثبتشده پرندگان در منطقه تالاب قوریگول از سال ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۳ شمسی (مطابق با ۲۰۰۶–۲۰۲۴ میلادی) از منابع مختلف گردآوری شد. دادههای eBird با ابزار جستجوی جغرافیایی استخراج و علاوه بر آن، مشاهدات پرندهنگر محلی هم در یک لیست جداگانه اضافه شد. ۱۷۰ گونه پرنده از ۲۰ راسته و ۴۷ خانواده ثبت شد. گنجشکسانان (۶۷ گونه)، سلیمسانان (۲۸ گونه) و غازسانان (۱۷ گونه) پرتعداد بودند. eBird (۱۲۸ گونه، ۷۵٫۳ درصد)، مشاهدات محلی (۱۳۸ گونه، ۸۱٫۲ درصد) و فهرست سازمان (۸۶ گونه، ۵۰٫۵ درصد) تنوع گونههای پرندگان را نشان دادند. ۶۵ گونه در هر سه منبع و ۱۱۶ گونه در حداقل دو منبع همپوشانی داشتند. علم شهروندی با توانمندسازی جوامع محلی و پایش پیوسته، گام بزرگی در حفاظت از طبیعت برمیدارد؛ اما چالشهایی مانند سوگیریهای فصلی و پوشش ناهمسان دارد. این نابرابریها باعث میشود دادهها کامل نباشند. ازاینرو، ادغام دادههای شهروندی با پایشهای رسمی سازمان حفاظت محیطزیست در مناطقی که کمتر مورد پایش منظم قرار میگیرند، میتواند در حفاظت مؤثرتر از تالابها نقش مهمی داشته باشد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/7/27 | پذیرش: 1404/11/12 | انتشار: 1404/11/12