دوگونگ (Dugong dugon) یکی از معدود پستانداران دریایی گیاهخوار است که نقشی کلیدی در حفظ تعادل اکولوژیکی چراگاههای علفهای دریایی ایفا میکند. این گونه بهدلیل ویژگیهای خاص تغذیهای و رفتاری خود، شاخص مهمی برای سلامت اکوسیستمهای ساحلی بهشمار میرود. با وجود پراکنش تاریخی گسترده در آبهای گرمسیری و نیمهگرمسیری، جمعیتهای آن در بسیاری از مناطق بهویژه در خلیج فارس با کاهش مواجه شدهاند. دوگونگ در فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) در رده آسیبپذیر قرار دارد. این بررسی بهصورت یک مطالعه مروری نظاممند طراحی شده است که هدف آن گردآوری، تحلیل و تلفیق اطلاعات موجود درباره وضعیت دوگونگ در خلیج فارس است. این مقاله مروری به بررسی زیستشناسی این گونه، پراکنش و زیستگاههای اصلی آن در خلیج فارس، عوامل تهدیدکننده بقا، و اقدامات حفاظتی انجامشده در سطح ملی و بینالمللی میپردازد. دوگونگ در زیستگاههای خود با تهدیدهایی مختلفی چون آلودگیهای نفتی و صنعتی، فعالیتهای توسعهای در سواحل و تخریب زیستگاه و کاهش پوشش علفهای دریایی، صید ضمنی با تورهای ماهیگیری و برخورد با قایقها و شناورها روبهرو است. برای حفاظت از این گونه راهکارهای متفاوتی وجود دارد. ایجاد مناطق حفاظت شده دریایی، ممنوعیت شکار، انجام پژوهش در زیستگاه های مهم و مسیرهای جابه جایی، تقویت برنامههای پایش بلندمدت، ارتقاء آگاهی و آموزش جوامع محلی، و توسعه همکاریهای منطقهای برای حفاظت پایدار از دوگونگ از جمله مواردی است که می تواند به حفظ این گونه کمک کند. یافتههای این مرور نشان میدهد که حفاظت از دوگونگ، نیازمند رویکردی جامع، مبتنی بر شواهد علمی و مشارکت چندسطحی است تا از تداوم نقش زیستمحیطی این گونه در اکوسیستمهای دریایی اطمینان حاصل شود.
behbash R, Hakimimofrad R, Dashti S. A Review of the Biological Characteristics and Conservation Status of the Dugong (Dugong dugon) in the Persian Gulf. Wetland Ecobiology 2023; 15 (3) : 6 URL: http://jweb.ahvaz.iau.ir/article-1-1137-fa.html
بهباش روشنا، حکیمی مفرد رضا، دشتی سولماز. مروری بر ویژگی های زیستی و وضعیت حفاظتی گاو دریایی (Dugong dugon) در خلیج فارس. اکوبیولوژی تالاب. 1402; 15 (3) :47-57
